„Naród, który nie szanuje swojej przeszłości, nie zasługuje na szacunek teraźniejszości i nie ma prawa do przyszłości.”

12 maja 2025 roku przypada 90. rocznica śmierci Józefa Piłsudskiego – Naczelnika Państwa, Marszałka Polski, twórcy Legionów i jednego z najważniejszych architektów odrodzenia Polski po 123 latach niewoli. Jego życie i działalność ukształtowały losy naszego narodu na dziesięciolecia.

Józef Piłsudski urodził się 5 grudnia 1867 roku w Zułowie na Wileńszczyźnie, w rodzinie o silnych tradycjach patriotycznych. W młodości zaangażował się w działalność socjalistyczną, wierząc, że droga do niepodległości Polski wiedzie przez walkę zarówno z caratem, jak i z nierównościami społecznymi. Z tego powodu był więziony i zesłany na Syberię.

W czasie I wojny światowej Piłsudski stworzył Legiony Polskie walczące u boku Austro-Węgier, ale z myślą o odbudowie niepodległego państwa. Dzięki jego dalekowzroczności i niezłomnej postawie, w listopadzie 1918 roku – po ponad wieku zaborów – Polska odzyskała niepodległość, a Piłsudski został mianowany Naczelnikiem Państwa.

W 1920 roku, podczas wojny polsko-bolszewickiej, Piłsudski jako Wódz Naczelny poprowadził wojsko do zwycięstwa w Bitwie Warszawskiej, nazywanej „Cudem nad Wisłą”. To wydarzenie nie tylko ocaliło niepodległość Polski, ale także powstrzymało ekspansję komunizmu na Zachód Europy.

„Być zwyciężonym i nie ulec – to zwycięstwo.”

W 1926 roku Piłsudski dokonał zamachu majowego, przejmując władzę i wprowadzając rządy sanacyjne, które miały ustabilizować państwo. Choć jego metody były kontrowersyjne, dla wielu pozostał symbolem porządku i patriotyzmu. Od 1926 do śmierci w 1935 roku sprawował funkcję Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych i faktycznego przywódcy kraju.

Marszałek Józef Piłsudski zmarł 12 maja 1935 roku w Belwederze. Jego pogrzeb w Krakowie, w którym uczestniczyły tysiące rodaków i delegacje zagraniczne, był manifestacją narodowej jedności i żalu. Serce Piłsudskiego złożono w Wilnie, zgodnie z jego wolą.

„Polska będzie wielka albo nie będzie jej wcale.”

Dziś, po 90 latach od śmierci, Piłsudski pozostaje postacią centralną w polskim panteonie narodowym. Jego pomniki stoją w wielu miastach, jego imieniem nazwano ulice, szkoły, place i instytucje. Jego myśl polityczna i spuścizna historyczna nadal budzą dyskusje, ale jedno jest pewne – był jednym z najważniejszych ojców niepodległości.

En  

Marshal Józef Piłsudski – Father of Independence. On the 90th anniversary of his death

“A nation that does not respect its past does not deserve the respect of the present and has no right to a future.”

May 12, 2025 marks the 90th anniversary of the death of Józef Piłsudski – Chief of State, Marshal of Poland, creator of the Legions and one of the most important architects of Poland’s rebirth after 123 years of captivity. His life and work shaped the fate of our nation for decades.

Józef Piłsudski was born on December 5, 1867 in Zułów in the Vilnius region, into a family with strong patriotic traditions. In his youth, he became involved in socialist activities, believing that the path to Poland’s independence led through the fight against both tsarism and social inequality. For this reason, he was imprisoned and exiled to Siberia.

During World War I, Piłsudski created the Polish Legions, which fought alongside Austria-Hungary, but with the idea of ​​rebuilding an independent state. Thanks to his foresight and unwavering attitude, in November 1918 – after more than a century of partitions – Poland regained its independence, and Piłsudski was appointed Chief of State.

In 1920, during the Polish-Bolshevik War, Piłsudski, as Commander-in-Chief, led the army to victory in the Battle of Warsaw, known as the “Miracle on the Vistula”. This event not only saved Poland’s independence, but also stopped the expansion of communism into Western Europe.

“To be defeated and not to succumb is a victory.”

In 1926, Piłsudski carried out the May Coup, seizing power and introducing the Sanation government, which was supposed to stabilize the country. Although his methods were controversial, for many he remained a symbol of order and patriotism. From 1926 until his death in 1935 he held the position of General Inspector of the Armed Forces and the country’s de facto leader.

Marshal Józef Piłsudski died on May 12, 1935 in the Belweder Palace. His funeral in Kraków, attended by thousands of his countrymen and foreign delegations, was a manifestation of national unity and grief. Piłsudski’s heart was laid in Vilnius, in accordance with his will.

“Poland will be great or it will not exist at all.”

Today, 90 years after his death, Piłsudski remains a central figure in the Polish national pantheon. His monuments stand in many cities, and streets, schools, squares and institutions have been named after him. His political thought and historical legacy continue to arouse debate, but one thing is certain – he was one of the most important fathers of independence.

Text: Iwona Golińska