🇵🇱 6 stycznia 1813 roku urodził się Hipolit Cegielski – jedna z najwybitniejszych postaci XIX-wiecznej Wielkopolski, pionier polskiego przemysłu, wybitny społecznik, patriota i wizjoner pracy organicznej. Jego życie i działalność stały się fundamentem nowoczesnej myśli gospodarczej oraz społecznej w zaborze pruskim.

Droga Cegielskiego jako przemysłowca rozpoczęła się skromnie – od niewielkiego sklepu z narzędziami rolniczymi w poznańskim Hotelu Bazar. Dzięki konsekwencji, pracowitości i odwadze inwestycyjnej z czasem rozwinął on nowoczesne przedsiębiorstwo produkujące maszyny rolnicze, które odegrało kluczową rolę w modernizacji wielkopolskiego rolnictwa. Już w 1859 roku jego fabryka zatrudniała ponad 400 robotników, a w najlepszym okresie – około tysiąca osób, co stanowiło blisko 3% ówczesnej populacji Poznania.

Hipolit Cegielski był nie tylko wybitnym przedsiębiorcą, lecz również prekursorem nowoczesnych relacji pracowniczych. Zapewniał swoim pracownikom bezpieczne warunki pracy, opiekę medyczną, pomoc socjalną, a nawet powołał spółkę oszczędnościowo-kredytową – rozwiązania wyprzedzające swoją epokę i budujące etos odpowiedzialnego kapitalizmu.

Równolegle prowadził niezwykle intensywną działalność społeczną i patriotyczną. Przez 18 lat pełnił funkcję wiceprezesa Towarzystwa Naukowej Pomocy dla Młodzieży Wielkiego Księstwa Poznańskiego – największej instytucji stypendialnej w zaborze pruskim. Był współzałożycielem i prezesem Towarzystwa Przemysłowego Polskiego, inicjatorem wieczorowych kursów dokształcających dla młodych pracowników, a także prezesem Centralnego Towarzystwa Gospodarczego oraz wiceprezesem Towarzystwa Przyjaciół Nauk Poznańskiego – organizacji o fundamentalnym znaczeniu dla zachowania polskiej nauki, kultury i tożsamości narodowej.

Nie do przecenienia pozostaje również jego działalność wydawnicza i publicystyczna. Cegielski był twórcą i redaktorem naczelnym pierwszego niezależnego dziennika w Poznaniu – „Gazety Polskiej” (1848), współtwórcą „Gońca Polskiego” oraz organizatorem „Dziennika Poznańskiego”. Poprzez prasę kształtował świadomość społeczną i narodową Polaków pod pruskim zaborem.

Zaangażował się także w reformę oświaty – współtworzył pierwszą w Poznaniu szkołę realną, zasiadał w jej kuratorium, a jako wieloletni radny miejski aktywnie zabiegał o rozwój szkolnictwa. Krótko pełnił funkcję posła do Sejmu Krajowego Prus (1849), pozostając jednak stale aktywnym uczestnikiem życia politycznego i narodowego. W 1864 roku opublikował w Brukseli broszurę „Sprawa polska przed Trybunałem Kongresu Europejskiego”, będącą wyrazem jego międzynarodowego zaangażowania w sprawę polską.

Znaczenie Hipolita Cegielskiego trafnie podsumował prof. Tadeusz Janicki z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza i Towarzystwa im. Hipolita Cegielskiego:

„Wraz z jego śmiercią społeczeństwo polskie utraciło jednego z przywódców, który w szczególny sposób przyczynił się do budowania jego kulturowej tożsamości i rozpoczęcia gospodarczej modernizacji. (…) Łączył w sobie wiedzę i wielką kulturę osobistą z humanistycznymi i liberalnymi ideałami oraz głębokim zrozumieniem dla spraw materialnych i rozwoju gospodarczego ziem polskich.”

Dziś Hipolit Cegielski pozostaje symbolem odpowiedzialnego przywództwa, nowoczesnego patriotyzmu i pracy organicznej – wartości, które pozostają aktualne także w XXI wieku.