Yesterday, at the Polish Hearth Club (Ognisko Polskie) in London, a special screening of the documentary Karski & the Lords of Humanity took place to mark Holocaust Memorial Day.

Organised jointly with the Polish Cultural Institute, the screening was both deeply moving and profoundly national in character.

The film tells the extraordinary story of Jan Karski (1914–2000) — an emissary of the Polish Underground State and a Catholic member of Poland’s wartime Home Army — whose mission was to inform the free world of the truth about Nazi crimes committed in occupied Poland.

Between 1940 and 1943, Jan Karski acted as a courier delivering eyewitness evidence of the Holocaust to Allied leaders.

Having personally entered the Warsaw Ghetto and the Izbica transit camp, he carried with him not rumours or speculation, but direct testimony of the systematic extermination of Jews carried out by Nazi Germany.

Karski’s findings became a cornerstone of diplomatic action undertaken by the Polish Government-in-Exile in London.

On 10 December 1942, Polish Foreign Minister Edward Raczyński issued the historic diplomatic memorandum The Mass Extermination of Jews in German Occupied Poland, known today as the Raczyński Note.

Addressed to the governments of the Allied nations, it was the first official state document to warn the world of the industrial-scale genocide of the Jewish people and to call for immediate international intervention.

Through the Raczyński Note, it was the Polish Underground State and the Polish Government-in-Exile that formally alerted the international community to the reality of the Holocaust while it was still unfolding — a fact that remains insufficiently recognised in global historical discourse.

The screening was followed by a tribute to Jan Karski delivered by Professor Antony Polonsky, Emeritus Professor of Holocaust Studies at Brandeis University.

An internationally respected scholar of Polish-Jewish history, Professor Polonsky reflected on both Karski’s moral courage and the tragic limits of the world’s response to his warnings.

Directed by Sławomir Grünberg, Karski & the Lords of Humanity combines animated reconstructions of key moments — including Karski’s arrest by the Gestapo, his clandestine entry into the Warsaw Ghetto and Izbica camp, and his meetings with British Foreign Secretary Anthony Eden and U.S. President Franklin D. Roosevelt — with powerful archival material.

The film also features testimonies from those who knew Karski personally, including Professor Zbigniew Brzeziński, Sir Martin Gilbert, and Professor Władysław Bartoszewski.

A special guest of the evening was Władysław Teofil Bartoszewski, Secretary of State at the Polish Ministry of Foreign Affairs, who shared personal reflections on Jan Karski, reinforcing the continuity between historical truth, personal memory and contemporary responsibility.

To remember Jan Karski today is not only to honour a witness to history, but to accept the enduring responsibility to speak the truth, to name the perpetrators, and to ensure that warnings — once given — are never again ignored.

Thank you for inviting us.

Text and Photos: Polish Sue

Pl

Ostrzeżenie, którego historia nie może zapomnieć: Jan Karski i notatka Raczyńskiego.

Wczoraj w londyńskim Ognisku Polskim odbył się specjalny pokaz filmu dokumentalnego „Karski i władcy ludzkości” z okazji Dnia Pamięci o Holokauście.

Zorganizowany we współpracy z Polskim Instytutem Kultury, pokaz był zarówno głęboko poruszający, jak i głęboko narodowy.

Film opowiada niezwykłą historię Jana Karskiego (1914–2000) – emisariusza Polskiego Państwa Podziemnego i katolickiego członka Armii Krajowej w czasie wojny – którego misją było informowanie wolnego świata o prawdzie o zbrodniach nazistowskich popełnionych w okupowanej Polsce.

W latach 1940–1943 Jan Karski pełnił funkcję kuriera, dostarczając aliantom dowody naocznych świadków Holokaustu.

Po osobistym wejściu do getta warszawskiego i obozu przejściowego w Izbicy, zabrał ze sobą nie plotki ani spekulacje, lecz bezpośrednie świadectwa systematycznej eksterminacji Żydów dokonanej przez nazistowskie Niemcy.

Odkrycia Karskiego stały się kamieniem węgielnym działań dyplomatycznych podjętych przez Rząd RP na Uchodźstwie w Londynie.

10 grudnia 1942 roku polski minister spraw zagranicznych Edward Raczyński wydał historyczny memorandum dyplomatyczne „Masowa zagłada Żydów w okupowanej przez Niemców Polsce”, znane dziś jako Nota Raczyńskiego.

Skierowany do rządów państw alianckich, był to pierwszy oficjalny dokument państwowy ostrzegający świat przed ludobójstwem na skalę przemysłową dokonanym na narodzie żydowskim i wzywający do natychmiastowej interwencji międzynarodowej.

Za pośrednictwem Noty Raczyńskiego to Polskie Państwo Podziemne i Rząd RP na Uchodźstwie formalnie zaalarmowały społeczność międzynarodową o rzeczywistości Holokaustu, gdy ten wciąż jeszcze trwał – faktu, który nadal nie został w wystarczającym stopniu uwzględniony w globalnym dyskursie historycznym.

Po projekcji odbyła się uroczystość poświęcona Janowi Karskiemu, którą wygłosił profesor Antony Polonsky, emerytowany profesor studiów nad Holokaustem na Uniwersytecie Brandeis.

Profesor Polonsky, cieszący się międzynarodowym uznaniem badacz historii polsko-żydowskiej, zastanawiał się zarówno nad odwagą moralną Karskiego, jak i tragicznymi granicami reakcji świata na jego ostrzeżenia.

Film „Karski i władcy ludzkości”, wyreżyserowany przez Sławomira Grünberga, łączy animowane rekonstrukcje kluczowych momentów – w tym aresztowania Karskiego przez Gestapo, jego tajnego wejścia do getta warszawskiego i obozu w Izbicy oraz spotkań z brytyjskim ministrem spraw zagranicznych Anthonym Edenem i prezydentem USA Franklinem D. Rooseveltem – z poruszającymi materiałami archiwalnymi.

Film zawiera również świadectwa osób, które znały Karskiego osobiście, w tym profesora Zbigniewa Brzezińskiego, sir Martina Gilberta i profesora Władysława Bartoszewskiego.

Gościem specjalnym wieczoru był Władysław Teofil Bartoszewski, sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych RP, który podzielił się osobistymi refleksjami na temat Jana Karskiego, podkreślając ciągłość między prawdą historyczną, osobistą pamięcią a współczesną odpowiedzialnością.

Wspomnienie Jana Karskiego to nie tylko uhonorowanie świadka historii, ale także przyjęcie trwałej odpowiedzialności za mówienie prawdy, wskazywanie sprawców i dbanie o to, by ostrzeżenia – raz wydane – nigdy więcej nie zostały zignorowane.

Dziękujemy za zaproszenie.

Tekst and Foto: Polish Sue