EDYNBURG, 13 marca 2026 r. — W Parlamencie Szkockim odbyło się uroczyste otwarcie wystawy „Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności”, przygotowanej przez Instytut Pamięci Narodowej (IPN) przy współpracy z Polish Sue Association.

Wystawa przedstawia dramatyczną historię drogi polskich żołnierzy i cywilów, którzy po opuszczeniu sowieckiej niewoli wraz z armią generała Władysława Andersa przemierzyli tysiące kilometrów przez Azję i Bliski Wschód, aby kontynuować walkę o wolność Europy podczas II wojny światowej.

Przesłanie Prezydenta

Podczas uroczystości Agnieszka Jędrzak – podsekretarz stanu w Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej odczytała list Prezydenta RP Karola Nawrockiego.

W swoim przesłaniu Prezydent podkreślił wielowiekowe więzi łączące Polskę i Szkocję oraz rolę, jaką Szkocja odegrała w życiu wielu Polaków podczas II wojny światowej:

„Szkocja to szczególne miejsce do refleksji nad łączącą nas historią.

Prezydent podkreślił niezwykłe znaczenie tej wystawy oraz głębokie, historyczne więzi łączące Polskę i Szkocję;

„Hasło ‘za naszą i waszą wolność’ – przyświecające naszemu narodowi od wieków – to nie tylko wzniosła deklaracja, ale pełna poruszających faktów esencja polskich losów.”

W swym przesłaniu Prezydent przypomniał także ogromny wkład Polaków w walkę o wolność Europy oraz losy setek tysięcy rodaków deportowanych w głąb Związku Sowieckiego:

„Polscy żołnierze walczyli na wielu frontach – na lądzie, morzu i w powietrzu – wspólnie z narodami Wspólnoty Brytyjskiej, składając obfitą daninę krwi.”

Podziękował również władzom i mieszkańcom Szkocji za wsparcie, życzliwość i pielęgnowanie wspólnego dziedzictwa:

„Dla wielu moich rodaków Szkocja stała się drugim domem.”

Pani Minister Jędrzak uczestniczyła w obchodach jako oficjalna przedstawicielka Prezydenta RP oraz zabrała głos, podkreślając znaczenie pielęgnowania pamięci o Polskich Siłach Zbrojnych i ich wkładzie w walkę o wolność.

Goście i uczestnicy

W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele Parlamentu Szkockiego, korpusu dyplomatycznego, środowisk naukowych, organizacji kombatanckich oraz społeczności polskiej i szkockiej.

Wśród obecnych były już wspomniane: Agnieszka Jędrzak, podsekretarz stanu w Kancelarii Prezydenta RP oraz Annie Wells MSP, członek Parlamentu Szkockiego jak rownież Lezley Marion Cameron, Wiceprezydent Miasta Edynburga (Deputy Lord Provost).

Obecny był również dr Karol Polejowski, wiceprezes Instytutu Pamięci Narodowej, Alex Lobban, przewodniczący oddziału Royal Air Forces Association w Ayr i Prestwick; oraz dr Mirosław Sycz, Konsul Generalny RP w Edynburgu.

Spotkanie uświetnili również przedstawiciele sztuki i nauki jaki prof. Richard Demarco — wybitny szkocki artysta i wieloletni przyjaciel Polski, jeden z twórców Festiwalu Teatralnego w Edynburgu.

W uroczystości wzięli udział także przedstawiciele wojska, w tym Krzysztof Stolarczyk, starszy przedstawiciel Biura Attaché Obrony przy Ambasadzie RP w Londynie oraz przedstawiciele Kompani Honorowej Wojska Polskiego.

Iwona Golińska reprezentowała Polish Sue Association, będące partnerem IPN przy organizacji wydarzeń w Szkocji.

Powitanie w Parlamencie Szkockim

Uroczystość otworzyła posłanka do parlamentu szkockiego – Annie Wells MSP, witając zgromadzonych gości w Parlamencie Szkockim.

„Odwaga mieszkańców Clydebank oraz bohaterstwo polskich marynarzy, którzy bronili miasta podczas nalotów, stanowią ważną część naszej wspólnej historii polsko-szkockiej. To dla mnie zaszczyt wspierać te obchody w Parlamencie Szkockim.”

— Annie Wells, MSP

Następnie głos zabrała Lezley Marion Cameron, Wiceprezydent Miasta Edynburga, witając polskich gości w Edynburgu.

Po czym, w swoim wystąpieniu dr Karol Polejowski podziękował Annie Wells za organizację wydarzenia i wsparcie obchodów.

Jej zaangażowanie zostało przyjęte z dużym uznaniem i nagrodzone długimi oklaskami.

Program artystyczny

Szczególnym momentem wieczoru był koncert szkockiego dudziarza Stevena Dewara, który wykonał utwór „Scotland the Brave”, tworząc wyjątkową i poruszającą atmosferę oraz podkreślając ceremonialny, szkocki charakter wydarzenia.

Obecność młodego pokolenia

W wydarzeniu uczestniczyło również wielu przedstawicieli młodego pokolenia Polaków urodzonych w Szkocji, w tym harcerze z Hufca „Bałtyk”, a także uczniowie i studenci lokalnych szkół.

Ich obecność pokazuje, że pamięć o wspólnej historii Polski i Szkocji nadal inspiruje kolejne pokolenia.

Historia „Szlaków Nadziei”

Wystawa przypomina jeden z najważniejszych rozdziałów II wojny światowej — losy setek tysięcy Polaków deportowanych w głąb Związku Sowieckiego oraz ich drogę do wolności.

Szlak ten prowadził przez Persję, Bliski Wschód i Włochy, gdzie jego kulminacją była zwycięska bitwa o Monte Cassino.

Ekspozycja ukazuje zarówno wysiłek militarny żołnierzy 2 Korpusu Polskiego, jak i losy tysięcy cywilów — kobiet, dzieci i osób starszych — którzy podążali „szlakiem nadziei” wraz z armią.

Polish Sue i pielęgnowanie pamięci historycznej

Dla Polish Sue Association udział w tych wydarzeniach stanowi część wieloletniej działalności na rzecz upamiętniania historii polskich marynarzy i żołnierzy związanych ze Szkocją.

Organizacja od lat angażuje się w przypominanie historii Polskiej Marynarki Wojennej oraz obecności Polskich Sił Zbrojnych w Szkocji, w tym dziejów okrętów ORP „Piorun” i ORP „Błyskawica”.

Uroczystości w Glasgow, Edynburgu i Clydebank przypomniały o wspólnej historii Polski i Szkocji oraz o bohaterstwie polskich marynarzy walczących o wolność Europy.

Niezapomniany wieczór

Otwarcie wystawy w Parlamencie Szkockim było częścią obchodów 85. rocznicy obrony Clydebank podczas niemieckich nalotów w marcu 1941 roku, kiedy polscy marynarze z niszczyciela ORP „Piorun” bronili miasta, jego portu i stoczni przed atakami Luftwaffe.

Wieczór w Parlamencie Szkockim okazał się wielkim sukcesem, łącząc przedstawicieli Polski i Szkocji we wspólnym upamiętnieniu historii, kultury i wartości.

Dla wielu uczestników było to wydarzenie wyjątkowe i poruszające, które na długo pozostanie w pamięci.

Zobacz galerię zdjęć z tego wyjątkowego wieczoru.

Tekst / Foto: Polish Sue