Pamięć o tych, którzy służyli Polsce, nie kończy się wraz z ich odejściem.

Polskie groby na londyńskim Brompton Cemetery przypominają o losach żołnierzy, dowódców, polityków i działaczy niepodległościowych, których życie i służba zostały naznaczone walką o wolność Ojczyzny.

10 października 2026 roku przedstawiciele Instytutu Pamięci Narodowej, na czele z zastępcą prezesa IPN dr. hab. Karolem Polejowskim, oraz Polish Sue Association oddali hołd admirałowi Jerzemu Świrskiemu, składając kwiaty na jego grobie na Brompton Cemetery w Londynie.

Uroczystość miała szczególny wymiar symboliczny. Była wyrazem szacunku dla jednego z twórców potęgi polskiej Marynarki Wojennej oraz dla całego pokolenia Polaków, którzy po utracie niepodległości, a następnie w czasie II wojny światowej, nie zaprzestali służby Rzeczypospolitej.

Admirał Jerzy Świrski – dowódca, który pozostał wierny Polsce

Jerzy Świrski (1882–1959) był wiceadmirałem i szefem Kierownictwa Marynarki Wojennej w latach 1925–1947. Odegrał kluczową rolę w rozwoju polskiej floty wojennej w okresie międzywojennym, a po wybuchu II wojny światowej kontynuował służbę w strukturach polskich władz na uchodźstwie w Wielkiej Brytanii.

Po klęsce Francji i przeniesieniu polskich władz do Londynu polska Marynarka Wojenna nadal walczyła u boku aliantów. Świrski odpowiadał za jej organizację i funkcjonowanie w niezwykle trudnych warunkach wojennych. Po zakończeniu wojny pozostał na emigracji, nie doczekawszy powrotu do wolnej Polski.

Spoczywa na Brompton Cemetery we wspólnym grobie z generałem brygady Sergiuszem Zahorskim i ich żonami. W 2014 roku grób został odrestaurowany dzięki staraniom Polish Heritage Society UK przy wsparciu Ambasady RP i attachatu wojskowego.

Brompton Cemetery – cmentarz polskiej pamięci

Brompton Cemetery, położony w zachodnim Londynie, jest jednym z najważniejszych historycznych cmentarzy stolicy Wielkiej Brytanii. Wśród spoczywających tu osób znajdują się przedstawiciele wielu narodowości, a polskie groby stanowią istotną część historii polskiej emigracji.

To miejsce opowiada o ludziach, których losy połączyły Polskę i Wielką Brytanię – o wojskowych, politykach, społecznikach i przedstawicielach kultury, którzy często spędzili na emigracji ostatnie lata swojego życia.

Wśród Polaków związanych z tym cmentarzem znajdują się:

Tomasz Arciszewski (1877–1955) – premier Rządu RP na Uchodźstwie w latach 1944–1947, działacz niepodległościowy i polityk, który reprezentował ciągłość legalnych władz polskich po zakończeniu wojny.

Generał Sergiusz Zahorski (1882–1962) – oficer kawalerii Wojska Polskiego, uczestnik kampanii 1939 roku, który po wojnie pozostał w Wielkiej Brytanii. Spoczywa we wspólnym grobie z admirałem Świrskim.

Generał Zygmunt Podhorski (1891–1960) – dowódca kawalerii, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej i kampanii wrześniowej, podczas której dowodził oddziałami walczącymi w ramach Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Polesie”. Po wojnie osiadł w Londynie.

Teresa Łubieńska (1884–1957) – hrabina, działaczka społeczna i członkini Polskiego Czerwonego Krzyża. Podczas okupacji niemieckiej zaangażowała się w działalność polskiego podziemia, była więziona w Auschwitz i Ravensbrück. Po wojnie osiadła w Londynie, gdzie poświęciła się pomocy byłym więźniom niemieckich obozów koncentracyjnych. Została zamordowana w Londynie w 1957 roku. Jej zabójstwo nigdy nie zostało wyjaśnione.

Jan Herman Zukertort (1842–1888) – urodzony w Lublinie wybitny szachista, jeden z czołowych zawodników swojej epoki i uczestnik pierwszego oficjalnego meczu o mistrzostwo świata w szachach w 1886 roku. Jego grób został odrestaurowany i ponownie poświęcony w 2012 roku dzięki zaangażowaniu miłośników szachów i Polish Heritage Society UK.

Brompton Cemetery jest również związany z pamięcią o innych wybitnych Polakach, których szczątki zostały później przeniesione do Ojczyzny. Należy do nich generał Nikodem Sulik, pochowany pierwotnie w Londynie, którego prochy wraz z prochami żony sprowadzono do Polski w 1993 roku.

Dlaczego składamy kwiaty?

Złożenie kwiatów na grobie admirała Jerzego Świrskiego to coś więcej niż gest ceremonialny.

To wyraz wdzięczności za służbę ludzi, którzy w najtrudniejszych momentach historii zachowali wierność Polsce. To także przypomnienie, że polska historia nie rozgrywała się wyłącznie na ziemiach Rzeczypospolitej. Jej ważne rozdziały zapisywano również w Londynie – w siedzibach polskich władz na uchodźstwie, w środowiskach wojskowych, w organizacjach społecznych i wśród rodzin, które po wojnie nie mogły wrócić do ojczyzny.

Dla Polish Sue Association, organizacji założonej w Londynie w 2016 roku, pielęgnowanie pamięci historycznej jest częścią misji łączenia polskiego dziedzictwa z kolejnymi pokoleniami Polaków i Brytyjczyków.

Współpraca z Instytutem Pamięci Narodowej oraz obecność przy grobach polskich bohaterów pozwalają przypominać, że pamięć o przeszłości nie jest wyłącznie obowiązkiem historyków. Jest również odpowiedzialnością organizacji społecznych, rodzin i wszystkich tych, którym bliskie są wolność, niepodległość i prawda historyczna.

Pamiętamy o tych, którzy służyli Polsce. Oddajemy im hołd i przekazujemy ich historię dalej.

Cześć Ich Pamięci!

Polish Sue Association 🇵🇱

Foto: IPN