Lady Sue Ryder, znana w Polsce jako Sue Ryder, była jedną z najbardziej niezwykłych brytyjskich działaczek humanitarnych XX wieku.

Jej życie było związane z Polską, pomocą ofiarom wojny, więźniom niemieckich obozów koncentracyjnych, osobom chorym, starszym i niepełnosprawnym. Stworzyła organizacje, które miały nieść pomoc ludziom pozbawionym nadziei, opieki i godności.

Jednak historia jej działalności to nie tylko opowieść o dobroczynności, odwadze i poświęceniu. To również historia wielkich funduszy, zarządzania milionami funtów, sporów o kontrolę nad organizacjami oraz pytań o to, czy instytucje noszące jej nazwisko nadal realizują wartości, którym poświęciła życie.

Szczególnie dramatyczny był konflikt, który wybuchł pod koniec jej życia pomiędzy Sue Ryder a osobami zarządzającymi fundacją, którą sama stworzyła.

Od wojennej służby do wielkiej organizacji charytatywnej

Sue Ryder podczas II wojny światowej służyła w First Aid Nursing Yeomanry (FANY), a następnie została skierowana do polskiej sekcji brytyjskiej organizacji Special Operations Executive (SOE). Wspierała działalność konspiracyjną w okupowanej Europie.

Po wojnie szczególnie zaangażowała się w pomoc Polakom, byłym więźniom niemieckich obozów koncentracyjnych oraz osobom, które na skutek wojny utraciły zdrowie, domy i możliwość normalnego życia.

W 1952 roku rozpoczęła działalność humanitarną, a w 1953 roku założyła Sue Ryder Foundation. Początki były skromne – dysponowała zaledwie 1000 funtów własnych oszczędności. Pierwszy dom opieki powstał w Cavendish, w Anglii, w rodzinnym domu jej matki.

Z czasem organizacja rozrosła się do międzynarodowej struktury. Powstawały domy opieki, hospicja, ośrodki medyczne i sklepy charytatywne. Pomoc docierała do wielu państw, a szczególne miejsce w działalności Sue Ryder zajmowała Polska.

W Polsce powstało 28 domów opieki związanych z jej działalnością. Sue Ryder nie traktowała Polski jak jednego z wielu miejsc na mapie swoich projektów. Był to kraj, z którym łączyły ją doświadczenia wojenne, przyjaźnie i głęboka więź emocjonalna.

Wielka fundacja i pierwsze problemy

Wraz z rozwojem działalności pojawiło się jednak pytanie: jak zarządzać ogromną organizacją, nie tracąc jej pierwotnej misji?

Sue Ryder była osobą bardzo zaangażowaną w codzienne funkcjonowanie swoich placówek. Chciała mieć bezpośredni wpływ na ich działalność, sposób wydawania pieniędzy oraz standard opieki nad podopiecznymi.

Organizacja osiągnęła jednak ogromne rozmiary. Według publikacji brytyjskiego dziennika „The Guardian” z 2 sierpnia 2000 roku jej roczne obroty wynosiły około 37 milionów funtów. Prowadziła wówczas około 80 placówek mieszkalnych na świecie i blisko 500 sklepów charytatywnych.

Tak duża instytucja wymagała profesjonalnego zarządzania, kontroli finansowej, sprawnej administracji i nowych metod pozyskiwania funduszy.

Właśnie wtedy pojawiły się poważne różnice zdań pomiędzy założycielką a zarządem.

Konflikt Sue Ryder z zarządem – kto miał prawo decydować o fundacji?

Najbardziej dramatyczny moment nastąpił pod koniec lat 90.

Sue Ryder coraz bardziej krytycznie odnosiła się do kierunku, w którym zmierzała organizacja. Niepokoiły ją decyzje podejmowane przez zarząd i sposób zarządzania majątkiem fundacji.

W 1998 roku opuściła funkcję powiernika (trustee). Sama twierdziła, że została odsunięta od organizacji, którą stworzyła i której poświęciła znaczną część swojego życia.

W wywiadzie przywoływanym przez „The Guardian” krytykowała powierników, zarzucając im przejęcie kontroli nad fundacją i odejście od pierwotnych zasad.

Wśród kwestii, które budziły jej sprzeciw, znalazły się:

  • przeniesienie biura fundacji z jej rodzinnego domu do Londynu;
  • wydatki związane z nową siedzibą;
  • sposób zarządzania sklepami charytatywnymi;
  • rosnąca profesjonalizacja struktur organizacyjnych;
  • ograniczenie bezpośredniego wpływu założycielki na podejmowane decyzje.

Zarząd przedstawiał inną perspektywę. Jego przedstawiciele argumentowali, że organizacja osiągnęła rozmiary wymagające nowoczesnego zarządzania, a sklepy charytatywne potrzebowały zmian, ponieważ część z nich przynosiła straty.

Nie był to udokumentowany spór o przywłaszczenie pieniędzy czy stwierdzone nadużycia finansowe. Był to przede wszystkim konflikt o kontrolę, wydatki, sposób zarządzania i zachowanie pierwotnej misji organizacji.

Sue Ryder zmarła w 2000 roku, nie doczekawszy pojednania z organizacją, którą stworzyła.

Lady Ryder of Warsaw Memorial Trust – osobna historia

Szczególne znaczenie dla Polski ma The Lady Ryder of Warsaw Memorial Trust.

Fundusz został ustanowiony przez Sue Ryder w 2000 roku, na kilka miesięcy przed jej śmiercią. Początkowo funkcjonował pod nazwą Bouverie Foundation, a następnie przyjął nazwę upamiętniającą Lady Ryder of Warsaw.

Jego zadaniem było kontynuowanie działalności humanitarnej związanej z dziedzictwem Sue Ryder, szczególnie pomocy w Polsce, Włoszech i innych krajach.

Fundusz wspiera projekty dotyczące:

  • pomocy osobom chorym i niepełnosprawnym;
  • walki z ubóstwem;
  • opieki nad osobami starszymi;
  • wsparcia uchodźców;
  • działalności organizacji charytatywnych;
  • zachowania dziedzictwa Sue Ryder.

Ważne jest jednak rozróżnienie: Lady Ryder of Warsaw Memorial Trust i brytyjska organizacja charytatywna Sue Ryder to dwie odrębne instytucje. Nie należy utożsamiać ich budżetów ani wyników finansowych.

Finanse funduszu – co pokazują dokumenty?

Sprawozdanie Lady Ryder of Warsaw Memorial Trust za rok zakończony 29 lutego 2024 roku pokazuje następujące dane:

Pozycja

Kwota

Łączne przychody

123 683 GBP

Wydatki na działalność charytatywną

131 846 GBP

Koszty pozyskiwania funduszy

10 764 GBP

Straty z inwestycji

27 658 GBP

Łączna wartość funduszy na koniec okresu

3 356 454 GBP

Wydatki przewyższyły przychody, a wartość zgromadzonych funduszy zmniejszyła się o 46 585 funtów.

Nie oznacza to bankructwa funduszu. Jego zasoby finansowe nadal przekraczały 3,3 miliona funtów. Dane te pokazują jednak, jak istotne są przejrzystość finansowa, kontrola kosztów i odpowiedzialne zarządzanie powierzonym majątkiem.

Rosnące wydatki i coraz większe wyzwania finansowe

Osobnej uwagi wymaga współczesna brytyjska organizacja charytatywna Sue Ryder, kontynuująca część działalności zapoczątkowanej przez założycielkę.

Faktem jest, że koszty prowadzenia tej działalności są wysokie i rosną. Sprawozdanie za rok 2024–2025 pokazuje, że wydatki organizacji wyniosły około 114,8 miliona funtów, podczas gdy przychody osiągnęły około 106,1 miliona funtów.

Oznacza to deficyt w wysokości około 8,9 miliona funtów. Dla porównania, w poprzednim roku deficyt wynosił 7,5 miliona funtów.

Organizacja wskazywała na rosnące koszty działalności, inflację, trudności w pozyskiwaniu środków oraz presję finansową w działalności handlowej i fundraisingowej.

Te liczby powinny skłaniać do poważnej refleksji. W przypadku organizacji charytatywnej nie wystarczy bowiem wykazać, ile pieniędzy udało się zebrać. Równie ważne jest pytanie, ile środków rzeczywiście trafia do potrzebujących i jaka część budżetu pochłaniana jest przez administrację, zarządzanie oraz pozyskiwanie funduszy.

Nie oznacza to automatycznie nieprawidłowości. Duże organizacje opiekuńcze ponoszą znaczne koszty personelu, nieruchomości, leczenia i utrzymania placówek. Jednak skala wydatków i pogłębiający się deficyt uzasadniają pytania o długoterminową stabilność finansową i efektywność zarządzania.

Dziedzictwo Sue Ryder – komu służą dziś fundacje?

Historia Sue Ryder pokazuje, że stworzenie wielkiej organizacji charytatywnej jest dopiero początkiem. Znacznie trudniejsze może okazać się zachowanie jej pierwotnych wartości po odejściu założyciela.

Sue Ryder chciała, aby pomoc docierała przede wszystkim do ludzi zapomnianych, cierpiących i pozbawionych wsparcia. Jej działalność była głęboko związana z doświadczeniem wojny i szczególną więzią z Polską.

Historia konfliktu z zarządem, a także współczesne wyzwania finansowe organizacji noszących jej nazwisko, skłaniają do postawienia kilku ważnych pytań:

  • Czy organizacje nadal realizują pierwotną misję Sue Ryder?
  • Jak zmieniała się struktura kosztów i wydatków?
  • Jaka część środków przeznaczana jest bezpośrednio na pomoc potrzebującym?
  • Jak chronione jest dziedzictwo i majątek fundacji?
  • Czy polski wymiar działalności Sue Ryder pozostaje odpowiednio ważny?

Nie są to pytania wymierzone w ideę dobroczynności. Przeciwnie – wynikają z szacunku dla osoby, która stworzyła te instytucje i której nazwisko zobowiązuje do szczególnej odpowiedzialności.

Sue Ryder – pamięć, która zobowiązuje

Sue Ryder była nie tylko założycielką fundacji. Była kobietą, która po wojnie nie zapomniała o Polsce i Polakach. Pomagała tym, których wojna pozbawiła zdrowia, domu i możliwości samodzielnego życia.

Jej działalność pozostawiła trwały ślad w historii polsko-brytyjskich relacji humanitarnych. Jej nazwisko stało się symbolem solidarności, pamięci i bezinteresownej pomocy.

Dlatego dziś, kiedy analizujemy funkcjonowanie organizacji noszących jej nazwisko, nie powinniśmy ograniczać się wyłącznie do wspominania jej zasług. Powinniśmy również interesować się tym, jak zarządzane są instytucje, które pozostawiła po sobie.

Prawdziwy szacunek dla dziedzictwa Sue Ryder oznacza nie tylko pielęgnowanie jej pamięci, ale również troskę o to, aby pieniądze, struktury i organizacje stworzone dzięki jej pracy nadal służyły ludziom, dla których powstały.

To właśnie pozostaje najważniejszym zobowiązaniem wobec Lady Ryder of Warsaw.


Źródła i materiały:

  1. „The Guardian”, 2 sierpnia 2000 r. – artykuł dotyczący konfliktu Sue Ryder z zarządem fundacji.
  2. Lady Ryder of Warsaw Memorial Trust – dokumenty i sprawozdania finansowe.
  3. Sue Ryder – sprawozdanie finansowe za rok 2024–2025.
  4. Oficjalne materiały historyczne dotyczące działalności Sue Ryder w Polsce i Wielkiej Brytanii.
  5. Instytut Pamięci Narodowej – materiały dotyczące wojennej działalności Sue Ryder.

Tekst: Polish Sue

Leave a Reply

Trending