16 listopada 2014 roku, w Warszawie, zmarła Jadwiga Piłsudska-Jaraczewska – córka Marszałka Józefa Piłsudskiego, jedna z najbardziej niezwykłych Polek XX wieku.
Pilotka, oficer Air Transport Auxiliary, architekt i kobieta o niezwykłej odwadze, która w czasie II wojny światowej udowodniła, że niebo nie ma płci.

Jej życie to historia odwagi, determinacji, patriotyzmu i konsekwentnego realizowania marzeń – nawet wtedy, gdy świat pogrążał się w wojnie.
Od Belwederu do lotniczych marzeń
Jadwiga Piłsudska urodziła się w 1920 roku jako młodsza córka Józefa Piłsudskiego i Aleksandry Szczerbińskiej. Dzieciństwo spędziła w wyjątkowym otoczeniu – w warszawskim Belwederze oraz rodzinnym dworku Milusin w Sulejówku.
Już jako dwunastolatka zainteresowała się lotnictwem. Budowała modele samolotów, a następnie rozpoczęła szkolenie szybowcowe. Zdobyła wszystkie cztery kategorie wyszkolenia – A, B, C i D – i szybko zaczęła odnosić sukcesy w lotach wyczynowych.
W 1938 roku dokonała imponującego wyczynu. Na szybowcu Delfin przeleciała z Bezmiechowej w Bieszczadach do Łukowa na Podlasiu, pokonując 270 kilometrów w ciągu pięciu godzin.
Marzyła o studiach na wydziale inżynierii lotniczej Politechniki Warszawskiej. Jej plany przerwał jednak wybuch II wojny światowej.
Wojna i służba w brytyjskim lotnictwie
We wrześniu 1939 roku, wraz z matką i siostrą Wandą, opuściła Polskę. Przez Litwę i Łotwę dotarły do Szwecji, skąd następnie przewieziono je do Wielkiej Brytanii.
W 1940 roku Jadwiga rozpoczęła studia architektoniczne na Uniwersytecie Cambridge. Nie zrezygnowała jednak ze swojej największej pasji – latania.
Wielokrotnie ubiegała się o przyjęcie do brytyjskiej organizacji Air Transport Auxiliary (ATA), która wspierała Royal Air Force, dostarczając samoloty z fabryk i warsztatów do baz lotniczych.
Do służby została przyjęta w 1942 roku. Po intensywnym szkoleniu uzyskała uprawnienia do pilotowania kolejnych kategorii maszyn, w tym samolotów bojowych.
Za sterami zasiadała między innymi myśliwców Hurricane, Spitfire i Mustang, a także samolotów De Havilland. Jej zadaniem było dostarczanie nowych maszyn do jednostek bojowych oraz transportowanie uszkodzonych samolotów do naprawy.

312 godzin w powietrzu – 230 dostarczonych samolotów
W czasie służby Jadwiga Piłsudska-Jaraczewska wylatała 312 godzin i dostarczyła około 230 samolotów 21 różnych typów.
Co niezwykle istotne, nie miała żadnego wypadku ani nie uszkodziła powierzonej jej maszyny.
Była jedną z zaledwie trzech Polek służących w Air Transport Auxiliary. Odeszła ze służby w stopniu Second Officer.
Jej brytyjscy przełożeni wysoko oceniali jej umiejętności, określając ją jako niezwykle obiecującą pilotkę, której zdolności przewyższały przeciętny poziom.
W czasach, gdy kobiety musiały przełamywać liczne bariery, Jadwiga udowodniła, że odwaga, profesjonalizm i odpowiedzialność nie mają płci.
Po wojnie – architektura, rodzina i życie na emigracji
Po zakończeniu wojny kontynuowała studia w Polskiej Szkole Architektury przy Uniwersytecie w Liverpoolu. W 1946 roku uzyskała dyplom inżyniera architekta.
Pozostała w Wielkiej Brytanii. Pracowała jako architekt, między innymi w londyńskim Wydziale Urbanistyki, projektując domy i uczestnicząc w odbudowie oraz rozwoju powojennego miasta.
W 1944 roku poślubiła Andrzeja Jaraczewskiego, oficera polskiej Marynarki Wojennej. Wspólnie prowadzili później niewielką firmę, w której produkowali lampy, kinkiety i meble według własnych projektów.
W 1990 roku Jadwiga wróciła do Polski i zamieszkała w Warszawie. Zaangażowała się w działalność społeczną, pozostając osobą silnie związaną z polską historią i dziedzictwem swojej rodziny.
Zmarła 16 listopada 2014 roku, w wieku 94 lat.
Dziedzictwo odwagi, które powinno inspirować kolejne pokolenia

Historia Jadwigi Piłsudskiej-Jaraczewskiej to znacznie więcej niż opowieść o córce wielkiego Marszałka. To historia kobiety, która wybrała własną drogę, nie bała się podejmować wyzwań i potrafiła połączyć patriotyzm z profesjonalizmem, pasję z odpowiedzialnością, a marzenia z konkretnymi osiągnięciami.
Jej życie jest również ważną częścią wspólnej historii Polski i Wielkiej Brytanii. To właśnie na brytyjskiej ziemi, w czasie najtrudniejszych lat II wojny światowej, polscy żołnierze i lotnicy walczyli o wolność Ojczyzny, a polskie kobiety podejmowały służbę, która wymagała niezwykłej odwagi.
Dla młodego pokolenia Polaków, również tych urodzonych i wychowanych w Wielkiej Brytanii, Jadwiga Piłsudska-Jaraczewska pozostaje przykładem, że polskie korzenie mogą być źródłem siły, ambicji i inspiracji.
Pamięć o takich postaciach jest naszym obowiązkiem. Ich dokonania są częścią historii, którą powinniśmy przekazywać kolejnym pokoleniom – w Polsce i poza jej granicami.
Polish Sue Association, działając na rzecz upowszechniania polskiej historii, pamięci i dziedzictwa narodowego w Wielkiej Brytanii, przypomina postać Jadwigi Piłsudskiej-Jaraczewskiej jako jednej z niezwykłych Polek, których odwaga i osiągnięcia zasługują na trwałe miejsce w naszej narodowej pamięci.
Cześć Jej Pamięci!
Polish Sue Association





Leave a Reply