Historia nie zamyka się w podręcznikach, archiwach i muzealnych gablotach. Żyje w rodzinnych opowieściach, fotografiach, pamiątkach, miejscach pamięci i świadectwach tych, którzy byli uczestnikami wydarzeń.

Właśnie taką żywą, nowoczesną i angażującą historię będzie można odkrywać podczas Dolnośląskiego Kongresu Pamięci Narodowej, organizowanego przez Oddział Instytutu Pamięci Narodowej we Wrocławiu.

Kongres odbędzie się 21–22 września 2026 roku w Hali Stulecia we Wrocławiu. Jego hasłem przewodnim jest „Historia mówi przez pokolenia”.

To wydarzenie skierowane do wszystkich – dzieci, młodzieży, rodzin, nauczycieli, studentów, pasjonatów historii oraz osób, które pamiętają wydarzenia XX wieku z własnego doświadczenia. Wstęp na Kongres jest bezpłatny, a udział wymaga wcześniejszej rejestracji.

Historia w nowoczesnej odsłonie

Dolnośląski Kongres Pamięci Narodowej został pomyślany jako niezwykła, interaktywna podróż przez najnowszą historię Polski. W sześciu głównych przestrzeniach uczestnicy będą mogli oglądać wystawy, spotykać świadków historii, rozwiązywać zagadki, grać w gry historyczne, uczestniczyć w warsztatach, oglądać filmy i przedstawienia oraz korzystać z nowoczesnych technologii.

Jednym z najważniejszych punktów Kongresu będzie immersyjna wystawa „Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności”, opowiadająca o losach Polaków podczas II wojny światowej – od deportacji w głąb Związku Sowieckiego, przez Bliski Wschód, Afrykę i Włochy, aż po Wielką Brytanię i życie na emigracji.

Wystawa, prezentowana od 2022 roku w ponad 50 krajach na sześciu kontynentach, wykorzystuje projekcje, światło, dźwięk i inne nowoczesne formy przekazu, aby przybliżyć odbiorcom doświadczenia tysięcy Polaków.

Jej uzupełnieniem będą autentyczne dokumenty, fotografie, fragmenty mundurów i przedmioty należące do żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych oraz ludności cywilnej.

Młode pokolenie i nowe technologie

Szczególnie ważną częścią Kongresu będzie edukacja młodego pokolenia. W Strefie Nowych Technologii uczestnicy będą mogli wykorzystać gry komputerowe i wirtualną rzeczywistość do poznawania historii Powstania Warszawskiego, polskich kryptologów czy lotników walczących podczas II wojny światowej.

Z kolei „Orbita Historii” zaprezentuje kilkanaście stanowisk edukacyjnych przygotowanych przez oddziały IPN z całej Polski.

Nie zabraknie również historii Wrocławia. Strefa Pomarańczowej Alternatywy przybliży fenomen ruchu, który w latach 80. poprzez happeningi, absurd i humor ośmieszał rzeczywistość komunistyczną. Uczestnicy będą mogli zobaczyć archiwalne fotografie i oryginalne pamiątki, a także wziąć udział w warsztatach związanych ze stencil-graffiti i sitodrukiem.

Historia opowiadana przez świadków

Jedną z najważniejszych przestrzeni będzie „Opowiedziane”, poświęcona świadkom historii. Ich relacje dotyczą m.in. deportacji, zbrodni katyńskiej, Powstania Warszawskiego, ratowania Żydów, tragedii wołyńskiej, Solidarności oraz działalności opozycji demokratycznej.

Ważnym elementem Kongresu będzie również działalność Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN. W strefie „Przywracamy ich pamięci” pokazana zostanie praca osób poszukujących ofiar systemów totalitarnych, prowadzących badania archeologiczne i identyfikujących osoby, których los przez dziesięciolecia pozostawał nieznany.

Polish Sue na Kongresie – pamięć narodowa nie kończy się na granicach Polski

Szczególne znaczenie dla Polish Sue będzie miał panel poświęcony działalności polskich instytucji i organizacji poza granicami kraju:

„Rola instytucji polonijnych: Panel o zachowaniu pamięci narodowej za granicą z udziałem gości z Wielkiej Brytanii, Włoch i Argentyny”.

W panelu, którego moderatorem będzie ks. dr Adam Szpotański (IPN), uczestniczyć będzie Iwona Golińska, prezes Stowarzyszenia Polish Sue z Wielkiej Brytanii, a także ks. Tomasz Jarosz, administrator Kościoła i Hospicjum św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Rzymie, oraz Andrés Chowañczak ze Związku Polaków w Argentynie.

Udział Polish Sue w tym panelu jest szczególnie istotny, ponieważ działalność organizacji polonijnych pokazuje, że pamięć o Polsce może być pielęgnowana i przekazywana kolejnym pokoleniom również tysiące kilometrów od kraju.

Polskie szkoły, organizacje społeczne, parafie, instytucje kultury, archiwa rodzinne, wydarzenia historyczne i inicjatywy młodzieżowe tworzą sieć, dzięki której język, historia, tradycja i świadomość polskiego dziedzictwa pozostają żywe poza granicami Polski.

Dla Polish Sue jest to również naturalne przedłużenie działalności prowadzonej w Wielkiej Brytanii – łączenia historii Polski z brytyjskim dziedzictwem, edukacji z nowoczesnymi formami komunikacji oraz kolejnych pokoleń Polaków mieszkających poza ojczyzną.

Nie tylko wystawy i panele

Program Kongresu obejmuje również gry planszowe, komiksy, animacje, zagadki i historyczne wyzwania. W ramach rodzinnej przestrzeni edukacyjnej dzieci będą mogły budować historyczne modele w Strefie LEGO, malować, rozwiązywać zadania i uczestniczyć w warsztatach.

Na starszych uczestników czeka m. in. turniej gry „Konspira”, poświęconej działalności antykomunistycznej opozycji.

Historia będzie obecna także w filmie i teatrze. W ramach Cinema MEMORIA prezentowane będą produkcje dokumentalne IPN, a najmłodsi będą mogli poznać polską historię poprzez serię animacji „Brygada zwierząt”.

Szczególnym bohaterem będzie również Wojtek – niedźwiedź żołnierz, który wraz z żołnierzami 2. Korpusu Polskiego przeszedł szlak z Bliskiego Wschodu przez Włochy aż do Szkocji.

Pamięć, która buduje przyszłość

Dolnośląski Kongres Pamięci Narodowej pokazuje, że historia może być jednocześnie poważna i angażująca, oparta na źródłach i przekazywana za pomocą najnowocześniejszych technologii.

To także spotkanie pokoleń. Dla jednych będzie okazją do odświeżenia wspomnień, dla innych – pierwszym kontaktem z historią własnego kraju.

A udział Polish Sue w panelu poświęconym pamięci narodowej poza granicami Polski przypomina o jeszcze jednym ważnym wymiarze polskiej historii:

Polska pamięć nie kończy się na granicach.

Żyje również w Londynie, Rzymie, Buenos Aires i w wielu innych miejscach świata – w rodzinnych historiach, polskich szkołach, organizacjach społecznych, parafiach, muzeach i inicjatywach tworzonych przez kolejne pokolenia Polaków.

To właśnie dlatego historia mówi przez pokolenia. I dlatego naszym wspólnym zadaniem jest sprawić, aby mówiła także do następnych.

Link do bezpłatnej rejstracji na Kongres:

https://www.kongrespamiecinarodowej.pl/

Polish Sue – London 🇵🇱🇬🇧

Foto: Ipn