IV edycja „Dni ORP Błyskawica” – uroczyste obchody 90. rocznicy nadania imienia organizowane przez Instytut Pamięci Narodowej i Polish Sue.
1 października 1936 roku w Cowes na wyspie Wight rozpoczęła się historia nazwy, która na trwałe zapisała się w dziejach polskiej Marynarki Wojennej.
Podczas ceremonii chrztu i wodowania niszczyciela, matka chrzestna okrętu, hrabina Cecylia Raczyńska, wypowiedziała sakramentalną formułę: „Płyń po morzach i oceanach…”. W ten sposób do historii polskiej floty weszła nazwa ORP „Błyskawica”.
W 2026 roku mija 90 lat od tego wydarzenia. Z tej okazji Instytut Pamięci Narodowej oraz Polish Sue organizują w Londynie uroczyste obchody poświęcone jednemu z najbardziej niezwykłych symboli polskiej historii wojennej.
IV edycja „Dni ORP Błyskawica” odbędzie się 10 października 2026 roku o godz. 18:00 w The Household Cavalry Museum w Londynie, w pobliżu Whitehall.
Od Cowes do historii II wojny światowej
Ceremonia chrztu i wodowania ORP „Błyskawica” odbyła się w stoczni J. Samuel White & Co Ltd. w Cowes. Niewiele ponad dwa miesiące wcześniej w tej samej stoczni zwodowano jej bliźniaczy okręt – ORP „Grom”.
Oba niszczyciele, zbudowane w Wielkiej Brytanii dla polskiej Marynarki Wojennej, należały do najnowocześniejszych jednostek swojej klasy. W obliczu narastającego zagrożenia wojennego „Błyskawica”, wraz z „Gromem” i „Burzą”, została skierowana do Wielkiej Brytanii w ramach operacji o kryptonimie „Peking”.
Losy obu bliźniaczych okrętów potoczyły się jednak zupełnie inaczej. „Grom” zatonął 4 maja 1940 roku pod Narwikiem, trafiony przez niemieckie lotnictwo. „Błyskawica” przetrwała wojnę i stała się jednym z najbardziej zasłużonych polskich okrętów II wojny światowej.
Okręt, który walczył na wielu morzach
W czasie wojny ORP „Błyskawica” działała na Morzu Północnym i Atlantyku, uczestniczyła w kampanii norweskiej, ewakuacji wojsk alianckich z Dunkierki, działaniach na Morzu Śródziemnym oraz operacjach związanych z Maltą i Afryką Północną.
Jednym z najbardziej znanych epizodów w historii okrętu była obrona Cowes przed niemieckimi nalotami Luftwaffe w maju 1942 roku. „Błyskawica” wraz z innymi jednostkami prowadziła ogień przeciwko niemieckim samolotom, przyczyniając się do obrony miasta, z którym od lat łączy ją szczególna więź.
Okręt uczestniczył również w osłonie lądowania aliantów w Normandii. Po zakończeniu wojny wziął udział w „Operation Deadlight”, operacji związanej z likwidacją przejętych niemieckich okrętów podwodnych.
W czasie wojennej służby „Błyskawica” przebyła prawie 150 tysięcy mil morskich, eskortowała 85 konwojów i odbyła 108 patroli bojowych. Jej artyleria zestrzeliła cztery samoloty na pewno, a kolejne trzy prawdopodobnie. Okręt był trzykrotnie poważnie uszkadzany. W czasie wojny zginęło siedmiu członków jego załogi, a 48 zostało rannych.
Powrót do Polski i druga karta historii
4 lipca 1947 roku ORP „Błyskawica” powrócił do Polski pod dowództwem słynnego podwodnika, komandora Bolesława Romanowskiego.
Okręt pozostawał w czynnej służbie jeszcze przez dwadzieścia lat. 9 sierpnia 1967 roku podczas ćwiczeń doszło do tragicznej awarii rurociągów parowych, w wyniku której zginęło siedmiu marynarzy. Wydarzenie to praktycznie zakończyło aktywną służbę „Błyskawicy”.
W 1975 roku okręt został ostatecznie wycofany ze służby i przeznaczony na okręt-muzeum, zastępując ORP „Burza”. Rok później – 1 maja 1976 roku – przyjął na pokład pierwszych zwiedzających.
Od tego czasu „Błyskawica” stała się nie tylko wyjątkowym zabytkiem techniki wojennomorskiej, lecz także miejscem, w którym kolejne pokolenia mogą poznawać historię polskich marynarzy.
„Dni ORP Błyskawica” – pamięć przekazywana kolejnym pokoleniom
Idea „Dni ORP Błyskawica” powstała z potrzeby przypominania w Wielkiej Brytanii historii okrętu, jego załogi oraz szczególnej więzi pomiędzy Polską i Wielką Brytanią.
W 2026 roku odbędzie się czwarta edycja tego wydarzenia, która będzie miała wyjątkowy charakter. Tegoroczne uroczystości poświęcone są bowiem 90. rocznicy nadania imienia ORP „Błyskawica”.
Organizatorami londyńskich obchodów są: Instytut Pamięci Narodowej oraz Polish Sue Association.
Gościem Honorowym uroczystości będzie Pani hr. Katarzyna Raczyńska
Szczególnym momentem wieczoru będzie obecność Pani Katarzyny Raczyńskiej, córki hrabiego Edwarda Bernarda Raczyńskiego i hrabiny Cecylii Raczyńskiej – matki chrzestnej ORP „Błyskawica”.
Obecność przedstawicielki rodziny Raczyńskich nadaje tegorocznym obchodom wyjątkowy wymiar symboliczny.
To właśnie Cecylia Raczyńska przed dziewięćdziesięciu laty wypowiedziała słowa, które towarzyszyły narodzinom legendy polskiego niszczyciela.
Edward Bernard Raczyński był wybitnym polskim dyplomatą, ambasadorem RP w Londynie, a w latach 1979–1986 Prezydentem Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie.
„Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności”
Centralnym punktem programu tegorocznych obchodów będzie wernisaż wystawy Instytutu Pamięci Narodowej „Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności”, poświęconej losom Polaków podczas II wojny światowej.
Wystawa przypomina dramatyczne doświadczenia Polaków – deportacje, zesłania, tułaczkę, walkę o wolność oraz drogę polskich żołnierzy i cywilów przez kolejne kontynenty i fronty II wojny światowej.
Historia ORP „Błyskawica” doskonale wpisuje się w tę opowieść.
Okręt był częścią polskich sił zbrojnych walczących u boku aliantów i symbolem ciągłości polskiej bandery w czasie, gdy Polska znajdowała się pod okupacją.
Dziedzictwo „Błyskawicy”
ORP „Błyskawica” zajmuje szczególne miejsce w historii polskiej Marynarki Wojennej.
To weteran II wojny światowej, zachowany niszczyciel z tego okresu, który uczestniczył w działaniach bojowych od pierwszych miesięcy wojny aż do jej zakończenia.
Jest świadectwem służby tysięcy polskich marynarzy, ich odwagi, poświęcenia i wierności biało-czerwonej banderze.
Dzisiaj „Błyskawica” pozostaje symbolem pamięci o polskich marynarzach i ich wkładzie w zwycięstwo aliantów. Jest również miejscem spotkań, uroczystości państwowych i wydarzeń przypominających kolejnym pokoleniom o historii polskiej floty.
Jej historia jest jednocześnie historią Polski, Wielkiej Brytanii i wspólnej walki o wolność Europy.
90 lat imienin „Błyskawicy” – pamiętamy
Tegoroczne obchody w Londynie będą więc czymś więcej niż rocznicowym spotkaniem.
Będą spotkaniem historii z teraźniejszością – przedstawicieli instytucji państwowych, środowisk polonijnych, historyków, marynarzy, rodzin oraz osób, którym bliska jest pamięć o polskim dziedzictwie.
10 października 2026 roku w The Household Cavalry Museum w Londynie wspólnie uczcimy 90 lat od chwili, gdy w Cowes padły słowa:
„Płyń po morzach i oceanach…”
Dziewięć dekad później imię ORP „Błyskawica” nadal przypomina o polskiej banderze, polskich marynarzach i ich walce o wolność.
Niech pamięć płynie dalej – z pokolenia na pokolenie.
IV EDYCJA „DNI ORP BŁYSKAWICA”
90. rocznica nadania imienia ORP „Błyskawica”
10 października 2026 | godz. 18:00
The Household Cavalry Museum, Horse Guards, Whitehall, London
W programie:
• uroczyste obchody 90. rocznicy nadania imienia ORP „Błyskawica”
• wernisaż wystawy IPN „Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności”
• spotkanie z przedstawicielami środowisk polonijnych i historycznych
• udział Gościa Honorowego – Pani Katarzyny Raczyńskiej.
Ważnym punktem programu będzie również wręczenie nagród dla laureatów 2 edycji konkursu rysunkowego dla dzieci ze szkół polonijnych: „BŁYSKAWICA – Bohater morza”, organizowanych przez Polish Sue.
Partnerem medialnym wydarzenia jest Radio Wnet.
Ze względu na ograniczoną liczbę miejsc wejście na wydarzenie jest możliwe tylko na imienne zaproszenia.
Tekst: Polish Sue
Photo: Polish Sue, Zdjęcia archiwalne ORP Błyskawica, domena publiczna.
Leave a comment