Historia dwóch braci oraz rodziny Joachima Boniewicza: od dzieciństwa i młodości na Kresach, przez służbę wojskową, działalność społeczną i gospodarczą, okupację, deportację i wojenną tułaczkę, po powojenne represje oraz życie polskiej emigracji w Wielkiej Brytanii.

Dwie biografie, jedna epoka

Historia Joachima i Dionizego Boniewiczów jest częścią dramatycznych dziejów Polski pierwszej połowy XX wieku. Joachim był żołnierzem Wojska Polskiego, uczestnikiem wojny polsko-bolszewickiej 1920 roku, nauczycielem, dyrektorem szkoły oraz działaczem społecznym i gospodarczym. Dionizy był oficerem Wojska Polskiego związanym z kawalerią.

Bracia : Joachim i Dionizy Boniewiczowie

Ich biografie obejmują kolejne etapy historii Polski: walkę o niepodległość i granice odrodzonej Rzeczypospolitej, budowę instytucji państwowych i lokalnych wspólnot, okupację sowiecką i niemiecką, deportacje, służbę wojskową, powojenne represje oraz emigrację.

Losy Joachima wiążą się również z historią jego żony Alicji i trojga dzieci: najstarszego syna Wojciecha Jaromira, córki Łucji, znanej później jako Luna Golińska, oraz najmłodszej córki Wandy.

Rodzina przeszła przez deportację do Związku Sowieckiego, tułaczkę przez Azję i Afrykę, a ostatecznie osiedliła się w Wielkiej Brytanii.

Dzieciństwo i młodość na Kresach

Joachim Boniewicz należał do pokolenia Polaków dorastających w okresie odradzania się państwa polskiego. Jego późniejsze życie związane było z Krzemieńcem, Brześciem nad Bugiem oraz terenami powiatu kowelskiego.

Założyciele kopalni „Dobrobytu” – wśród nich widnieje Joachim Boniewicz.

Najstarszy syn Joachima i Alicji, Wojciech Jaromir Boniewicz, urodził się 14 marca 1925 roku w Krzemieńcu. Łucja Boniewicz, późniejsza Luna Golińska, urodziła się 24 lipca 1927 roku. Wanda była najmłodszym dzieckiem rodziny, około dwa lata młodszym od Łucji.

Przedwojenne życie rodziny przypadło na okres rozwoju polskiego szkolnictwa, administracji, spółdzielczości i lokalnych inicjatyw gospodarczych na Kresach II Rzeczypospolitej.

Joachim Boniewicz — żołnierz Wojska Polskiego i uczestnik wojny 1920 roku

Przed rozpoczęciem pracy w szkolnictwie Joachim Boniewicz służył w Wojsku Polskim. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1920 roku, kiedy odrodzona Rzeczpospolita walczyła o utrzymanie niepodległości i powstrzymanie ofensywy Armii Czerwonej.

Udział w wojnie 1920 roku stanowił ważny element jego biografii. Dla pokolenia polskich żołnierzy był to konflikt o fundamentalnym znaczeniu — obrona państwa odbudowanego po 123 latach zaborów. Dla władz sowieckich dawna służba w Wojsku Polskim i walka przeciwko bolszewikom mogły natomiast stanowić powód do uznania Joachima za przeciwnika politycznego.

Dokładny przebieg jego służby, jednostka wojskowa, stopień oraz zakres udziału w działaniach wojennych wymagają dalszej weryfikacji w Centralnym Archiwum Wojskowym i innych zasobach dotyczących wojny 1920 roku.

Joachim Boniewicz — nauczyciel i dyrektor szkoły w Brześciu nad Bugiem

Po zakończeniu służby wojskowej Joachim związał się ze szkolnictwem. Został nauczycielem i dyrektorem szkoły w Brześciu nad Bugiem, gdzie działał w polskim środowisku oświatowym II Rzeczypospolitej.

Joachim Boniewicz w latach powojennych.

Jego wcześniejsza służba wojskowa i udział w wojnie 1920 roku stanowiły ważne tło dla późniejszej pracy publicznej. Był przedstawicielem pokolenia, które najpierw walczyło o granice i bezpieczeństwo odrodzonej Polski, a następnie budowało jej instytucje, szkolnictwo i życie społeczne.

W dokumentacji dotyczącej przedwojennego środowiska szkolnego Brześcia pojawia się również nazwisko jego żony Alicji Boniewicz.

W Monitorze Polskim z 5 lipca 1937 roku Alicja została wymieniona wśród założycieli komitetu rodzicielskiego przy Szkole Powszechnej nr 2 im. Marii Rodziewiczówny w Brześciu nad Bugiem. Dokument potwierdza jej aktywność w miejscowym środowisku szkolnym, ale nie rozstrzyga, czy właśnie tą placówką kierował Joachim.

Dokładna nazwa szkoły, którą zarządzał, oraz okres jego pracy wymagają dalszej weryfikacji w aktach Kuratorium Okręgu Szkolnego Brzeskiego i dokumentacji personalnej.

Bratanice Dionizego Boniewicza:
Helena Boniewicz i Zofia Simkus.

Joachim Boniewicz — działalność społeczna i gospodarcza w powiecie kowelskiego

Przed wybuchem II wojny światowej Joachim Boniewicz działał również społecznie i gospodarczo na terenie powiatu kowelskiego. Jego aktywność wpisywała się w szerszy nurt pracy społecznej, spółdzielczej i gospodarczej prowadzonej na Kresach II Rzeczypospolitej.

W numerze 10 Monitora Spółdzielczego z 25 maja 1939 roku, w ogłoszeniu dotyczącym spółdzielni „Społem”, Joachim Boniewicz figuruje w trzyosobowym zarządzie wraz z inżynierem Witoldem Popławskim i Janem Humieniukiem. Informacja ta potwierdza jego zaangażowanie w działalność spółdzielczą i gospodarczą, a także wskazuje, że należał do osób obdarzonych zaufaniem lokalnego środowiska.

Joachim Boniewicz był także wśród założycieli kopalni „Dobrobyt” J.T. W wykazie założycieli wymieniono go jako:

Boniewicz Joachim — kooperator, Krzemieniec.

Boniewicz Joachim — kooperator, Krzemieniec.

Informacja ta wskazuje na jego udział w inicjatywie gospodarczej związanej z wydobyciem i wykorzystaniem lokalnych zasobów. Określenie „kooperator” sugeruje, że uczestniczył w przedsięwzięciu jako współorganizator lub współpracownik projektu. Wymaga ono jednak dalszego wyjaśnienia na podstawie pełnego dokumentu dotyczącego kopalni „Dobrobyt” J.T.

Zaangażowanie Joachima w działalność spółdzielczą i gospodarczą należy rozpatrywać w kontekście idei pracy organicznej. Przedstawiciele polskiej inteligencji na Kresach często łączyli pracę zawodową z działalnością społeczną, oświatową i gospodarczą. Ich celem było wzmacnianie lokalnych wspólnot, rozwijanie polskich instytucji oraz tworzenie podstaw samodzielności ekonomicznej.

Źródła:

Dionizy Boniewicz — przedwojenny oficer kawalerii

Dionizy Boniewicz urodził się 25 listopada 1900 roku.

W przedwojennych wykazach wojskowych występuje jako rotmistrz Dionizy Boniewicz, związany z 3. Pułkiem Strzelców Konnych im. Hetmana Stefana Czarnieckiego, w którym dowodził szwadronem karabinów maszynowych.

3. Pułk Strzelców Konnych im. Hetmana Stefana Czarnieckiego. Zawody sportowe.

Stopień rotmistrza w kawalerii odpowiadał stopniowi kapitana w innych rodzajach broni.

TERENY DZIAŁAŃ BOJOWYCH
1 SZWADRONU 3 PUŁKU STRZELÇÓW KONNYCH
W SKŁADZIE 1 PUŁKU STRZELCÓW KONNYCH
w latach 1919 -1920

Jego służba wpisywała się w tradycję polskiej kawalerii, która w okresie międzywojennym stanowiła ważny element Wojska Polskiego.

Odznaka 3. Pułku Strzelców Konnych

Przedwojenna służba Dionizego była istotnym elementem jego późniejszego losu. Po zakończeniu wojny jego wojskowa przeszłość i niezależność mogły budzić zainteresowanie aparatu bezpieczeństwa.

STANDAR J. PULKU STRZELCOW KONNYCH IM HETMANA POLNEGO KORONNEGO
STEFANA CZARNIECKIEGO Z WOLKOWYSKA (kopia)

Okupacja i kampania 1939 roku

Wybuch II wojny światowej przerwał życie rodziny Boniewiczów na Kresach. Po agresji Związku Sowieckiego na Polskę 17 września 1939 roku polscy urzędnicy, nauczyciele, oficerowie, działacze społeczni i osoby związane z państwem polskim znaleźli się w szczególnie trudnej sytuacji.

W relacjach rodzinnych opublikowanych przez Jerzego Gasiula w artykule Szczecinek niczym Dziki Zachód zachowała się opowieść o Dionizym podczas kampanii wrześniowej 1939 roku. Według wspomnień jego bratanic, gdy część polskich oddziałów poddawała się wojskom sowieckim, pułk, w którym służył, wycofał się do lasu. Dionizy miał zmienić nazwisko na „Boni”, aby uniknąć rozpoznania.

Krewni wspominali również, że pewnej nocy przyszedł do domu rodziny, by odpocząć i się umyć. Był tak zarośnięty, że żona początkowo go nie poznała.

Ta historia pochodzi z przekazu rodzinnego i wymaga dalszego potwierdzenia w dokumentacji wojskowej. Oddaje jednak dramatyczne położenie polskich oficerów po agresji Związku Sowieckiego na Polskę.

Aresztowanie Joachima przez Sowietów

Po agresji Związku Sowieckiego na Polskę Joachim Boniewicz został aresztowany przez władze sowieckie i osadzony w więzieniu. Instytut Pamięci Narodowej potwierdza, że udało mu się uciec w czerwcu 1941 roku.

Jego aresztowanie należy rozpatrywać w szerszym kontekście sowieckiej polityki wobec polskich elit. Joachim był nauczycielem i dyrektorem szkoły, działał w instytucjach II Rzeczypospolitej, angażował się społecznie i gospodarczo, a wcześniej służył w Wojsku Polskim i brał udział w wojnie 1920 roku.

Z punktu widzenia sowieckiego aparatu bezpieczeństwa mogły to być wystarczające powody, aby uznać go za osobę wrogą lub potencjalnie niebezpieczną. Jego udział w wojnie polsko-bolszewickiej oznaczał, że walczył przeciwko siłom, które później stały się podstawą sowieckiej władzy. Władze okupacyjne mogły więc traktować go jako „element antyradziecki”, niezależnie od tego, czy po 1920 roku prowadził jakąkolwiek działalność polityczną lub konspiracyjną.

Nie odnaleziono dotychczas dokumentu, który pozwalałby ustalić dokładną datę aresztowania, nazwę więzienia lub formalne zarzuty. Nie należy zatem przypisywać mu konkretnego oskarżenia bez dodatkowych dowodów.

W czerwcu 1941 roku, w okresie niemieckiego ataku na Związek Sowiecki, Joachim zdołał wydostać się z więzienia. Dokładne okoliczności tej ucieczki pozostają jednak nieustalone.

Źródło: Instytut Pamięci Narodowej, materiały wystawy Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności, biogram Łucji „Luny” Golińskiej.

Deportacja Alicji i dzieci

Po aresztowaniu Joachima przez Sowietów Alicja i troje dzieci zostały deportowane w głąb Związku Sowieckiego, do Kraju Ałtajskiego.

Przymusowe wysiedlenie oznaczało utratę domu, dobytku i poczucia bezpieczeństwa. Alicja musiała troszczyć się o troje dzieci w warunkach, w których polskie rodziny deportowane na Wschód zmagały się z niedostatkiem żywności, ciężką pracą, chorobami i niepewnością jutra.

Wojna rozdzieliła rodzinę. Joachim przebywał w więzieniu, natomiast Alicja wraz z Wojciechem, Łucją i Wandą znalazła się na zesłaniu.

Wojna i droga uchodźcza

Po zawarciu układu Sikorski–Majski w 1941 roku Polacy uzyskali możliwość opuszczenia miejsc zesłania i dołączenia do organizowanej armii generała Władysława Andersa lub skorzystania z ewakuacji cywilnej.

Droga rodziny Boniewiczów prowadziła przez Taszkent i Iran, a następnie przez Afrykę. W 1943 roku Alicja i dzieci przebywali w polskim osiedlu uchodźczym w Tengeru w północnej Tanganice, dzisiejszej Tanzanii.

Tengeru było jednym z miejsc schronienia dla polskich uchodźców ewakuowanych ze Związku Sowieckiego. Dla kobiet i dzieci oznaczało możliwość względnego bezpieczeństwa, edukacji i podtrzymywania polskiej kultury oraz religii.

Ich losy stanowią część szerszej historii polskich cywilów, którzy po deportacji znaleźli się na kilku kontynentach, a po wojnie nie mogli lub nie chcieli wrócić do kraju pod władzą komunistyczną.

Wojciech Jaromir Boniewicz — służba w RAF

Najstarszy syn Joachima i Alicji, Wojciech Jaromir Boniewicz, urodził się 14 marca 1925 roku w Krzemieńcu. Według przekazanych danych służył w Royal Air Force, a jego numer służbowy brzmiał 707145.

Marek i Joseph Golińscy z synem Wojciecha Boniewicza – w Melton MOWBREY, Wielka Brytania

W dokumentacji rodzinnej jego dane zapisano następująco: imię i nazwisko: Wojciech Jaromir Boniewicz; data urodzenia: 14 marca 1925 roku; miejsce urodzenia: Krzemieniec; numer służbowy RAF: 707145; stopień: AC1, czyli Aircraftman First Class; status: kapral, odznaczenie: Medal Lotniczy (ML).

Wojciech Jaromir Boniewicz z żoną Teresą Boniewicz w Melton MOWBREY, Wielka Brytania.

Służba Wojciecha jest ważnym elementem historii rodziny. Pokazuje, że mimo deportacji i utraty rodzinnego domu młode pokolenie Boniewiczów znalazło się wśród Polaków, którzy związali swoje życie z wojennym wysiłkiem aliantów.

Okres powojenny — Dionizy w Polsce

Po zakończeniu wojny Dionizy Boniewicz osiedlił się w Szczecinku. Od lipca 1945 roku pracował w Państwowym Urzędzie Repatriacyjnym, a następnie w innych instytucjach. Był związany z przedsiębiorstwem PAGED, uczył matematyki, a później pracował w organizacjach zajmujących się działalnością sportową i obronną.

Dokumentacja administracyjna wymienia go jako naczelnika Powiatowego Oddziału w latach 1945–1951.

Jednocześnie jego przedwojenna służba wojskowa i niezależność mogły budzić zainteresowanie aparatu bezpieczeństwa. Według artykułu Jerzego Gasiula dokumenty Urzędu Bezpieczeństwa określały go jako byłego kapitana placówki wywiadowczej działającej przeciwko Związkowi Sowieckiemu. Władze podejrzewały go również o kontakty z wywiadem francuskim.

Należy podkreślić, że informacje te opisują podejrzenia formułowane przez aparat bezpieczeństwa, a nie dowód popełnienia przez niego przestępstwa.

Jednym z najlepiej udokumentowanych przykładów jego postawy była interwencja w obronie doktora Zbroisława Huczkowskiego, zatrzymanego w styczniu 1947 roku.

Dionizy, jako naczelnik Państwowego Urzędu Repatriacyjnego, zwrócił się do miejscowej Delegatury Komisji Specjalnej z prośbą o zwolnienie lekarza z aresztu i umożliwienie mu odpowiadania z wolnej stopy.

Argumentował, że lekarz był niezbędny repatriantom, którym udzielał pomocy niezależnie od pory dnia i nocy. Jego nieobecność dotkliwie odczuwano w punkcie etapowym.

Wystąpienie to miało konsekwencje polityczne. Dionizy został skreślony z listy członków Polskiej Partii Socjalistycznej. W odwołaniu podkreślał, że od 1945 roku pracował na Ziemiach Odzyskanych, organizował miejscowe koło PPS i wykonywał obowiązki partyjne. W sercu był zawsze antykomunistą i nienawidził Rosji przeciw której występował jako żołnierz.

Ten epizod pokazuje, że był gotów wystąpić w obronie drugiego człowieka, nawet jeśli mogło to zaszkodzić jego pozycji zawodowej i politycznej.

Źródło: Jerzy Gasiul, Szczecinek niczym Dziki Zachód, na podstawie dokumentów archiwalnych i wspomnień rodziny Boniewiczów.

Okres powojenny — Joachim i kolejne aresztowanie

Los Joachima Boniewicza nie zakończył się wraz z ucieczką z sowieckiego więzienia. Według opublikowanej relacji rodzinnej po wojnie pracował w Szczecinie jako księgowy w Spółdzielni „Robotnik”.

W 1949 roku został aresztowany przez polskie władze komunistyczne pod zarzutem sabotażu. Według tej relacji spędził w więzieniu dziewięć miesięcy. Nie odnaleziono dotychczas pełnej dokumentacji sądowej, która pozwoliłaby ustalić formalny przebieg sprawy, zarzuty oraz sposób jej zakończenia.

To aresztowanie należy odróżnić od wcześniejszego uwięzienia przez Sowietów. W przypadku Joachima mamy do czynienia z dwoma odrębnymi epizodami represji w różnych systemach politycznych.

W jego biografii pozostaje również do wyjaśnienia dokładna chronologia ponownego połączenia z rodziną. Materiały IPN podają, że dzięki pomocy Polskiego Czerwonego Krzyża odnalazł żonę i dzieci w latach sześćdziesiątych. Relacje rodzinne wskazują natomiast na wcześniejsze osiedlenie Alicji i dzieci w Wielkiej Brytanii.

Joachim nie wiedząc nic o losie najbliższych – Żony Alicji i trojga dzieci wywiezionych przez Sowietów na Syberię – przypuszczał że zmarli w obozie sowieckim. Okazało się przeżyli w Anglii.

Ale on tego nie wiedział.

Po wojnie ponownie się ożenił i założył drugą rodzinę w Polsce, przypuszczając że Alicja wraz z dziećmi nie żyją. Szukał ich ale ponowny kontakt z żoną Alicją i dziećmi w Anglii umożliwił mu dopiero Czerwony Krzyż – a to nastąpiło dopiero w późnych latach 60tych.

Wówczas rodzina odnalazła się ku wielkiej radości ale jednocześnie ku wielkiemu zaskoczeniu. Wszyscy bowiem myśleli że Joachim został zamordowany przez Sowietów. Odtąd rodzina w Anglii pozostawała w kontakcie z Joachimem a także z jego nową rodziną w Polsce.

Emigracja — Melton Mowbray i Londyn

Po wojnie rodzina Boniewiczów budowała życie na nowo w Wielkiej Brytanii. Pierwszym miejscem osiedlenia było Melton Mowbray, gdzie związki rodzinne i środowisko polskich lotników pomagały w rozpoczęciu nowego etapu życia.

Według przekazu rodzinnego to właśnie w związku ze służbą Wojciecha w lotnictwie rodzina osiedliła się po wojnie w Melton Mowbray w Anglii. Część rodziny mieszka tam do dziś.

Łucja, znana później jako Luna Golińska, osiedliła się wraz z mężem Stanisławem Golińskim w Londynie, w dzielnicy Balham. Dołączyła do nich również Alicja.

Rodzina mieszkała przy Boundaries Road, a matka i córka wraz z jej rodziną były związane z polską parafią na Balham i Klubem Orła Białego, który zakładali, i gdzie Luna pracowała społecznie przez ponad 40 lat.

Klub Orła Bialego na Balham

Parafia nie była jedynie miejscem praktyk religijnych. Dla wielu rodzin stanowiła centrum życia społecznego, wzajemnej pomocy, edukacji i zachowywania polskiej tożsamości.

Parafia Orła Białego na Balham

Łucja „Luna” Golińska — życie społeczne na emigracji

Łucja Boniewicz, znana jako Luna Golińska, była córką Joachima i Alicji. Jej dzieciństwo zostało przerwane przez sowiecką okupację, a młodość naznaczyły deportacja i tułaczka uchodźcza.

Po osiedleniu się w Wielkiej Brytanii Luna wraz z mężem Stanisławem Golińskim angażowała się w życie polskiej społeczności na emigracji. Była związana z polskim harcerstwem, środowiskiem parafialnym na Balham oraz działalnością polonijną w Londynie.

Jej historia pokazuje, że emigracja nie musiała oznaczać rezygnacji z polskiej tożsamości. Dla wielu osób, które nie mogły wrócić do ojczyzny, pielęgnowanie języka, historii, religii i tradycji stało się sposobem zachowania ciągłości narodowej.

W późniejszych latach Luna nadal angażowała się w życie społeczne, a Alicja wspierała ją w codziennych obowiązkach. Ich wspólne życie w Londynie było kolejnym rozdziałem historii rodziny, która mimo wojennych doświadczeń zachowała bliskie więzi.

Alicja Boniewicz zmarła w Londynie i została pochowana na cmentarzu Streatham Vale.

Grób Alicji Boniewicz, Streatham Vale Cementery w Londynie

Jej życie obejmowało kilka zupełnie różnych światów: przedwojenne Kresy, sowieckie zesłanie, drogę uchodźczą przez Azję i Afrykę oraz powojenne życie polskiej emigracji w Wielkiej Brytanii.

Była żoną uwięzionego nauczyciela i byłego żołnierza Wojska Polskiego, matką trojga dzieci oraz kobietą, która musiała przeprowadzić rodzinę przez jeden z najtrudniejszych okresów polskiej historii.

Pamięć o braciach i rodzinie Boniewiczów

Dzieje Joachima i Dionizego Boniewiczów oraz Alicji i ich dzieci są historią polskiej rodziny rozdzielonej przez okupację, deportacje, więzienie i emigrację.

Joachim był żołnierzem Wojska Polskiego, uczestnikiem wojny 1920 roku, nauczycielem, dyrektorem szkoły oraz działaczem społecznym i gospodarczym. Przed wojną angażował się w działalność spółdzielczą na terenie powiatu kowelskiego, zasiadał w zarządzie spółdzielni „Społem” i należał do założycieli kopalni „Dobrobyt” J.T. Jego wojskowa przeszłość, praca w polskim szkolnictwie oraz aktywność publiczna sprawiły, że po wkroczeniu Sowietów mógł zostać uznany za przedstawiciela wrogiego państwa i „element antyradziecki”. Jego życie naznaczyły sowieckie represje i powojenne aresztowanie.

Alicja przeprowadziła troje dzieci przez deportację i tułaczkę, a następnie budowała z nimi życie na emigracji. Wojciech Jaromir związał się z lotnictwem RAF, Wanda i Luna dorastały w cieniu wojny, a Luna później zaangażowała się w działalność społeczną polskiej emigracji. Dionizy, oficer Wojska Polskiego, próbował odbudować życie w powojennej Polsce, a jego niezależność prowadziła do konfliktów z władzami.

Ta historia zasługuje na dalsze badania archiwalne. Szczególnie ważne będzie odnalezienie dokumentacji wojskowej Joachima dotyczącej jego służby i udziału w wojnie 1920 roku, akt szkolnych z Brześcia, dokumentów sowieckiego aresztowania, akt powojennej sprawy Joachima, dokumentacji dotyczącej jego działalności w spółdzielni „Społem” i kopalni „Dobrobyt”, dokumentacji wojskowej Dionizego oraz karty służby Wojciecha Jaromira Boniewicza w RAF.

Historia rodziny przypomina, że polskie doświadczenie XX wieku nie składało się wyłącznie z wielkich bitew i decyzji politycznych. Tworzyły je także losy żołnierzy, nauczycieli, oficerów, działaczy społecznych, spółdzielców, matek, dzieci i rodzin, które musiały budować życie od nowa na obczyźnie.

Pamięć o Boniewiczach jest pamięcią o służbie, odpowiedzialności, pracy społecznej, zaangażowaniu gospodarczym, wytrwałości i więziach rodzinnych, które przetrwały mimo wojny, deportacji i wieloletniej rozłąki.

Kolejne pokolenia — od wojennego wygnania do pomocy Polsce w czasach Solidarności

Historia rodziny Boniewiczów nie kończy się na emigracji Alicji i jej dzieci w Wielkiej Brytanii. W kolejnych pokoleniach nadal żywe pozostawały polska tożsamość, przywiązanie do ojczyzny oraz przekonanie, że nawet żyjąc na obczyźnie, można i należy służyć Polsce.

Więcej o Lunie Golińskiej na Linku:

Łucja „Luna” Golińska i jej mąż Stanisław Goliński wychowali w Londynie troje dzieci. Wszystkie urodziły się już na brytyjskiej ziemi, w kraju, który stał się nowym domem rodziny zmuszonej przez wojnę do opuszczenia Polski. Dla ich dzieci polskość nie była jedynie wspomnieniem dawnej ojczyzny rodziców i dziadków — pozostawała częścią codziennego życia, więzi rodzinnych, wspólnoty parafialnej i działalności polonijnej.

Luna i Staszek Golińscy

Szczególne miejsce w tej historii zajmuje ich syn, Marek Goliński.

Marek Goliński — harcerz i społecznik

Marek Goliński od młodych lat angażował się w działalność harcerską i społeczną.

Już jako nastolatek pomagał mamie w polskim klubie Orła Białego na Balham oraz działał przy parafii Chrystusa Króla. Jako znakomity gitarzysta klasyczny organizował tam, między innymi, koncerty gitary klasycznej, w których także występował, a także uczestniczył w inicjatywach pomocowych na rzecz Polaków żyjących w komunistycznej Polsce.

Wychowany w rodzinie, której losy naznaczyły wojna, sowieckie represje, deportacja i emigracja, należał do młodego pokolenia Polonii, które nie chciało pozostawać obojętne wobec sytuacji rodaków za żelazną kurtyną. Harcerstwo, praca społeczna i działalność parafialna były dla niego praktyczną szkołą odpowiedzialności, solidarności i służby innym.

Pomoc dla Polski w latach 1981–1983

Medical Aid for Poland Fund – Bożena Laskiewicz przekazuje dary dla Polski.

Szczególne znaczenie miała jego działalność w czasie stanu wojennego w Polsce. W latach 1981–1983, w jednym z najtrudniejszych okresów powojennej historii kraju, Marek Goliński uczestniczył w transportach pomocy medycznej i darów dla Polaków dotkniętych represjami i niedostatkiem.

Transporty te były częścią inicjatywy Medical Aid for Poland, organizowanej przez Medical Air for Poland Fund – dr. Bożenę Laskiewicz pod patronatem baroness Caroliny Cox.

Dary dla umęczonej Polski w czasie dyktatury Jaruzelskiego i stanu wojennego od emigracji w Wielkiej Brytanii.

Pomoc humanitarna z Wielkiej Brytanii docierała do kraju, w którym wprowadzenie stanu wojennego 13 grudnia 1981 roku oznaczało militaryzację życia publicznego, internowania działaczy opozycji, ograniczenia swobód obywatelskich oraz dotkliwe problemy z zaopatrzeniem.

W 1983 r – jako osiemnastolatek Marek pełnił funkcję przewodnika ekspedycji pomocowej Funduszu i uczestniczył w przewożeniu pomocy dla uciemiężonej Polski. Była to również jego pierwsza wizyta w kraju swych przodków – w Polsce.

Jego działalność obejmowała również przewożenie niezależnych publikacji NSZZ Solidarności, materiałów konspiracyjnych i wydawnictw związanych z „Solidarnością”. Było to zadanie wymagające odpowiedzialności i odwagi — pomoc humanitarna łączyła się wówczas z ryzykiem, ponieważ władze komunistyczne kontrolowały przepływ informacji i zwalczały niezależną działalność opozycyjną.

Zbiórka darów przez Polonię

Jego zaangażowanie stanowi kolejny rozdział rodzinnej historii służby Polsce. Dziadek, Joachim Boniewicz, doświadczył represji ze strony władz sowieckich, a jego rodzina została deportowana. Kilkadziesiąt lat później wnuk Joachima, wychowany już w Londynie, pomagał ludziom żyjącym pod władzą komunistyczną i wspierał tych, którzy walczyli o wolność, godność oraz prawo do niezależnego słowa.

Nie była to służba wojskowa, lecz służba obywatelska i humanitarna — podejmowana z przekonania, że więź z Polską nie kończy się na granicach państwa ani na doświadczeniu emigracji.

Iwona i Marek Golińscy — kontynuacja pracy dla Polski

Marek Goliński poślubił Iwonę Golińską, działaczkę polonijną, prezeskę i założycielkę Polish Sue Association oraz sekretarz i członkinię Rady Polonii i Polaków za Granicą przy Prezydencie Rzeczypospolitej Polskiej.

Jej działalność społeczna i edukacyjna koncentruje się między innymi na pielęgnowaniu pamięci historycznej, popularyzowaniu polskiego dziedzictwa w Wielkiej Brytanii, angażowaniu młodego pokolenia oraz budowaniu więzi między Polską a brytyjskim społeczeństwem. Polish Sue Association, założone w 2016 roku, nawiązuje do dziedzictwa Sue Ryder, Lady Ryder of Warsaw, i podejmuje inicjatywy łączące historię, edukację i działalność społeczną.

W tej perspektywie historia rodziny Boniewiczów staje się czymś więcej niż opowieścią o przeszłości. Przekazywana pamięć o doświadczeniu wojny, zesłania i emigracji znajduje kontynuację w działaniach podejmowanych dla kolejnych pokoleń Polaków — zarówno w Wielkiej Brytanii, jak i w Polsce.

Joseph Goliński — praprawnuk Joachima Boniewicza

Marek i Iwona Golińscy mają syna Josepha Golińskiego, który jest praprawnukiem Joachima Boniewicza.

W jego osobie spotykają się kolejne etapy tej rodzinnej historii: przedwojenne Kresy, służba Joachima w odrodzonej Polsce, sowieckie więzienie, deportacja Alicji i dzieci, wojenne uchodźstwo, osiedlenie w Wielkiej Brytanii, życie polskiej emigracji w Londynie oraz pomoc niesiona Polsce w czasie stanu wojennego.

Joseph należy do pokolenia, które może poznawać te wydarzenia już nie poprzez własne doświadczenie wojny czy emigracji, lecz dzięki pamięci rodzinnej, dokumentom i pracy osób pielęgnujących dziedzictwo przodków.

To właśnie przekazywanie historii młodemu pokoleniu pozwala zachować ciągłość pamięci — nie jako zamkniętego rozdziału z podręcznika, lecz jako opowieści o ludziach, ich wyborach i odpowiedzialności.

Dziedzictwo, które trwa

Dzieje rodziny Boniewiczów pokazują, że historia nie kończy się wraz z odejściem pokolenia, które bezpośrednio doświadczyło wojny. Przechodzi dalej — w opowieściach rodzinnych, działalności społecznej, pomocy potrzebującym, trosce o pamięć i wychowaniu dzieci.

Joachim Boniewicz należał do pokolenia, które służyło odrodzonej Polsce i doświadczyło represji. Alicja przeprowadziła dzieci przez deportację i tułaczkę, a następnie budowała życie na emigracji. Luna i Staszek wychowali w Londynie kolejne pokolenie, zachowując więź z polską wspólnotą. Ich syn Marek, jako młody harcerz i społecznik, pomagał Polsce w czasie stanu wojennego.

Nowe pokolenie: chrzciny Josepha w Londynie, Brompton Oratory.

Dziś pamięć o tych doświadczeniach jest podtrzymywana przez następców rodziny, którzy angażują się w życie społeczne i pielęgnowanie polskiego dziedzictwa.

To opowieść o kilku pokoleniach, które — mimo zmieniających się granic, systemów politycznych i miejsc zamieszkania — zachowały poczucie odpowiedzialności za innych i więź z Polską.

Dziedzictwo Joachima Boniewicza trwa nie tylko w pamięci o jego własnym życiu, lecz także w działaniach potomków, którzy na różne sposoby kontynuują służbę ludziom, wspólnocie i ojczyźnie.

Tekst: Iwona Golińska.

Foto: Archiwa Rodzinne, publikacje źródlowe.


Źródła:

  1. Instytut Pamięci Narodowej, materiały wystawy Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności — biogram Łucji „Luny” Golińskiej oraz losy rodziny Joachima Boniewicza:
    https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/207459,Prezentacja-wystawy-wspolorganizowana-przez-Instytut-Pamieci-Narodowej-w-Parlame.html
  2. Jerzy Gasiul, Szczecinek niczym Dziki Zachód — wspomnienia rodziny Boniewiczów i omówienie dokumentów dotyczących Dionizego i Joachima:
    https://temat.net/artykul/szczecinek-niczym-dziki-n1595653
  3. Monitor Polski, 5 lipca 1937 roku — ogłoszenie dotyczące komitetu rodzicielskiego przy Szkole Powszechnej nr 2 im. Marii Rodziewiczówny w Brześciu nad Bugiem:
    https://monitorpolski.gov.pl/M1937150000000.pdf
  4. Monitor Spółdzielczy, nr 10 z 25 maja 1939 roku — ogłoszenie dotyczące spółdzielni „Społem”, w którym Joachim Boniewicz figuruje w trzyosobowym zarządzie wraz z inż. Witoldem Popławskim i Janem Humieniukiem:
    https://bc.umcs.pl/Content/51043/czas2103_33_1939_10.pdf?utm_source=chatgpt.com
  5. Wykaz założycieli kopalni „Dobrobyt” J.T. — dokument, w którym wymieniono Joachima Boniewicza jako „kooperatora” z Krzemieńca.
  6. Dziennik Urzędowy Kuratorium Okręgu Szkolnego Brzeskiego, roczniki 1932–1939 — źródło do dalszych badań nad pracą Joachima Boniewicza w szkolnictwie:
    https://jbc.bj.uj.edu.pl/en/dlibra/publication/398850/dziennik-urzedowy-kuratorium-okregu-szkolnego-brzeskiego
  7. Centralne Archiwum Wojskowe i Wojskowe Biuro Historyczne — wskazane kierunki poszukiwań dokumentów dotyczących służby Joachima Boniewicza w Wojsku Polskim, jego udziału w wojnie 1920 roku oraz przebiegu służby Dionizego.
  8. Archiwum Akt Nowych, archiwa IPN oraz zasoby RAF — wskazane kierunki poszukiwań dokumentów dotyczących sowieckiego aresztowania Joachima, jego sprawy z 1949 roku, służby Dionizego oraz służby Wojciecha Jaromira Boniewicza.

Leave a Reply

Trending