Jako organizacja społeczna od lat zaangażowana w pielęgnowanie pamięci historycznej, upamiętnianie wysiłku Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie oraz ochronę polskiego dziedzictwa narodowego, czujemy się zobowiązani zabrać głos w sprawach szczególnie ważnych dla Narodu Polskiego.

Naszym obowiązkiem wobec tych, którzy oddali życie za Ojczyznę, wobec ofiar zbrodni wojennych i totalitaryzmów oraz wobec przyszłych pokoleń jest stanie na straży prawdy historycznej. Pamięć narodowa nie może być przedmiotem politycznych kompromisów ani doraźnych kalkulacji.

Sprzeciw wobec relatywizowania zbrodni OUN-UPA

Z głębokim niepokojem przyjęliśmy słowa wiceministra nauki Andrzeja Szeptyckiego, który określił członków UPA mianem „ukraińskich żołnierzy niezłomnych”. Uważamy, że tego rodzaju sformułowania nie powinny paść z ust przedstawiciela polskiego rządu.
Nie może być zgody na stawianie w jednym szeregu polskich Żołnierzy Wyklętych oraz członków OUN-UPA. Żołnierze Wyklęci walczyli o wolność i niepodległość Polski przeciwko niemieckiemu oraz komunistycznemu zniewoleniu. Natomiast OUN-UPA pozostaje odpowiedzialna za masowe zbrodnie dokonane na ludności polskiej na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej.

Na rękach sprawców tych zbrodni jest krew dziesiątek tysięcy polskich cywilów – kobiet, dzieci, osób starszych, duchownych oraz całych rodzin mordowanych wyłącznie z powodu swojej narodowości. Pamięć o tych ofiarach stanowi moralne zobowiązanie współczesnego państwa polskiego oraz wszystkich środowisk patriotycznych.
Oczekujemy, że przedstawiciele władz Rzeczypospolitej Polskiej będą konsekwentnie stać po stronie prawdy historycznej, pamięci ofiar oraz polskiej racji stanu.

Prawda historyczna fundamentem pojednania

Apelujemy do polskiej klasy politycznej o konsekwentne i stanowcze działanie w kwestiach historycznych w relacjach polsko-ukraińskich.
Uważamy, że dalsze pogłębianie współpracy oraz proces integracji Ukrainy ze strukturami europejskimi powinny być związane z zakończeniem gloryfikacji OUN-UPA, umożliwieniem pełnej ekshumacji polskich ofiar oraz zapewnieniem im godnego pochówku.

Pojednanie pomiędzy narodami jest możliwe wyłącznie w oparciu o prawdę. Odnalezienie szczątków pomordowanych Polaków i ich godne pochowanie nie może być przedmiotem politycznych negocjacji ani ustępstw.

Władze państwowe powinny również w sposób jednoznaczny reagować na wszelkie decyzje dotyczące nadawania ukraińskim jednostkom wojskowym, ulicom czy instytucjom patronów związanych z OUN-UPA. Działania takie godzą w pamięć ofiar i utrudniają budowanie rzeczywistego porozumienia pomiędzy narodami.

Doceniamy pomoc, jakiej Polska udzieliła Ukrainie i jej obywatelom po rosyjskiej agresji. Solidarność okazana przez miliony Polaków była wyrazem humanitaryzmu, odpowiedzialności i przywiązania do wartości wolnościowych. Nie może ona jednak oznaczać rezygnacji z prawa do obrony własnej pamięci historycznej i upominania się o sprawiedliwość dla ofiar.

Ochrona polskiej mniejszości na Ukrainie

Z niepokojem obserwujemy sytuację polskiej mniejszości na Ukrainie. Od wielu lat środowiska polonijne sygnalizują problemy związane z ochroną polskiego dziedzictwa kulturowego, języka, historii oraz miejsc pamięci narodowej.
Domagamy się znaczącego i trwałego poszerzenia praw Polaków mieszkających na Ukrainie oraz skutecznej ochrony ich tożsamości narodowej.

Oczekujemy zdecydowanych działań państwa polskiego na rzecz wspierania naszych rodaków na Wschodzie.
Szczególną troską należy otoczyć dzieci i młodzież polskiego pochodzenia, zapewniając im możliwość nauki języka polskiego, poznawania historii własnego narodu oraz kultywowania polskich tradycji.

Poparcie dla decyzji Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej

Wyrażamy pełne poparcie dla decyzji Prezydenta RP Karola Nawrockiego dotyczącej odebrania Orderu Orła Białego prezydentowi Ukrainy Wołodymyrowi Zełenskiemu.

Uważamy tę decyzję za słuszną, odpowiedzialną i zgodną z polską racją stanu. Najwyższe odznaczenie Rzeczypospolitej Polskiej powinno być symbolem szczególnego uznania dla osób, których działania pozostają zgodne z wartościami ważnymi dla Narodu Polskiego oraz nie podważają pamięci o ofiarach zbrodni przeciwko Polakom.

W sytuacji, gdy na Ukrainie nadal dochodzi do gloryfikowania formacji odpowiedzialnych za zbrodnie na obywatelach II Rzeczypospolitej, a jednej z jednostek wojskowych nadano imię „bohaterów UPA”, reakcja Prezydenta RP stanowi czytelny sygnał, że Polska nie będzie obojętna wobec prób relatywizowania historii i pomniejszania cierpienia ofiar rzezi wołyńskiej.

Jednocześnie podzielamy stanowisko Prezydenta RP, że decyzja ta nie jest wymierzona przeciwko narodowi ukraińskiemu ani nie oznacza zmiany strategicznego kierunku polskiej polityki bezpieczeństwa. Prawdziwe partnerstwo między narodami wymaga bowiem wzajemnego szacunku, odwagi w mierzeniu się z trudną historią oraz gotowości do uznania prawdy.

Nasz obowiązek wobec przeszłych i przyszłych pokoleń

Powyższe postulaty nie wynikają z politycznych sympatii ani doraźnych kalkulacji. Są wyrazem troski o zachowanie prawdy historycznej, oddanie należnego hołdu pomordowanym rodakom oraz odpowiedzialności za przyszłe pokolenia Polaków.

Pamiętajmy, że jesteśmy strażnikami pamięci tych, którzy byli przed nami, oraz depozytariuszami dziedzictwa, które przekażemy tym, którzy przyjdą po nas.

Nie ma trwałej przyszłości bez pamięci o przeszłości. Nie ma pojednania bez prawdy. Nie ma szacunku dla ofiar bez odwagi nazywania rzeczy po imieniu.

Pamięć. Prawda. Odpowiedzialność.

Z wyrazami szacunku

Stowarzyszenie Polish SUE