59 lat temu, 27 czerwca 1967 roku, w Londynie zmarł pułkownik Jerzy Bajan – jeden z najwybitniejszych polskich pilotów wojskowych, mistrz akrobacji lotniczej i bohater II wojny światowej. Był symbolem odwagi, kunsztu lotniczego i niezłomnej służby Ojczyźnie, zarówno w Polsce, jak i na emigracji.

Od Orląt Lwowskich do przestworzy

Jerzy Bajan już jako bardzo młody człowiek wziął udział w obronie Lwowa w szeregach Orląt Lwowskich. Następnie walczył w wojnie polsko-bolszewickiej, dając dowód niezwykłego patriotyzmu i odwagi.

W 1922 roku rozpoczął służbę w lotnictwie wojskowym. Szybko dał się poznać jako pilot o wyjątkowych umiejętnościach. Szczególną pasją Bajana była akrobacja lotnicza, w której osiągał sukcesy na arenie krajowej i międzynarodowej.

Zwycięzca Challenge 1934

Największy rozgłos przyniosło mu zwycięstwo w prestiżowych Międzynarodowych Zawodach Samolotów Turystycznych Challenge 1934. Wraz z mechanikiem Gustawem Pokrzywką pokonał najlepszych pilotów Europy, zdobywając dla Polski jedno z najważniejszych osiągnięć w historii przedwojennego lotnictwa.

Po zwycięstwie został przyjęty przez marszałka Józefa Piłsudskiego, a jego sukces stał się powodem do dumy dla całego kraju.

Twórca słynnej „Trójki Bajana”

Jerzy Bajan zapisał się także jako pionier akrobacji zespołowej. Stworzył legendarną „Trójkę Bajana” – pokaz trzech samolotów myśliwskich wykonujących niezwykle trudne figury w ścisłej formacji.

Były to jedne z najbardziej widowiskowych pokazów lotniczych w Europie lat trzydziestych i dowód najwyższego poziomu wyszkolenia polskich pilotów.

Wojna i służba w RAF

Przed wybuchem II wojny światowej Jerzy Bajan był komendantem Szkoły Podchorążych Lotnictwa w Dęblinie.

Już 2 września 1939 roku został ciężko ranny podczas niemieckiego nalotu na Dęblin. Mimo odniesionych obrażeń przedostał się przez Francję do Wielkiej Brytanii.

Choć niesprawna ręka uniemożliwiała mu pełną służbę myśliwską, wykonał 28 lotów bojowych, służąc w Polskich Siłach Powietrznych w Wielkiej Brytanii. Pełnił również odpowiedzialną funkcję oficera łącznikowego przy RAF oraz dowódcy polskiego lotnictwa myśliwskiego.

Za swoje bohaterstwo został dwukrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych.

Strażnik pamięci polskich lotników

Po zakończeniu wojny Jerzy Bajan pozostał na emigracji w Wielkiej Brytanii. Aktywnie działał w środowisku kombatanckim, poświęcając wiele czasu dokumentowaniu historii polskich lotników.

To właśnie on był jednym z twórców słynnej Listy Bajana – najbardziej znanego zestawienia zwycięstw powietrznych polskich pilotów podczas II wojny światowej. Dokument ten do dziś stanowi podstawowe źródło wiedzy o osiągnięciach polskich lotników walczących nad Europą.

Pamiętamy

Pułkownik Jerzy Bajan zmarł 27 czerwca 1967 roku w Londynie, pozostawiając po sobie niezwykłe dziedzictwo. Był nie tylko wybitnym pilotem i dowódcą, ale również człowiekiem, który przez całe życie dbał o zachowanie pamięci o polskich skrzydłach.

Dla środowisk polonijnych w Wielkiej Brytanii pozostaje symbolem pokolenia, które po wojnie nie mogło wrócić do wolnej Ojczyzny, lecz nigdy nie przestało jej służyć.

Stowarzyszenie Polish Sue z dumą pielęgnuje pamięć o bohaterach Polskich Sił Powietrznych, przypominając ich niezwykłe dokonania kolejnym pokoleniom Polaków w kraju i na emigracji.

„Pamięć o naszych lotnikach jest częścią historii wolnej Polski. Ich odwaga i poświęcenie pozostają inspiracją także dziś.”

Źródło: IPN

Foto: Domena publiczna

Tekst: Polish Sue