85. rocznica przekazania sztandaru Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii.

16 lipca 1941 roku, dokładnie 85 lat temu, w bazie RAF Swinderby odbyła się jedna z najważniejszych uroczystości w historii Polskich Sił Powietrznych na Zachodzie. Tego dnia polscy lotnicy walczący u boku Royal Air Force otrzymali sztandar, który stał się symbolem honoru, odwagi i niezłomności Polskich Sił Powietrznych. Historia tego sztandaru jest niezwykła. Powstał z…

Polish Sue Association in Great Britain

16th July 2026

3–4 minutes

#IPN #Polska #Ojczyzna, #pamiętamy, #PolishSUE #PolskieSiłyPowietrzne #RAF #BitwaoAnglię #PolishAirForce #HistoriaPolski #PoloniaUK #IIWojnaŚwiatowa #IPN

Uroczystość przekazania Polskim Siłom Powietrznym sztandaru na lotnisku Swinderby. Gen. Władysławowi Sikorskiemu, Naczelnemu Wodzowi PSZ i premierowi RP (pośrodku), przekazuje sztandar gen. Lucjan Żeligowski (po lewej, w ubraniu cywilnym – był oficerem w stanie spoczynku), członek Rady Narodowej, przewodniczący jej Komisji Wojskowej oraz kanclerz Kapituły Orderu Virtuti Militari. Pierwszy z prawej marsz. Charles Portal, szef sztabu RAF. W głębi, na ścianie hangaru, widoczna polska szachownica lotnicza oraz początek napisu: „Za naszą wolność i waszą” (po polsku i angielsku), 16 lipca 1941 r. (fot. NAC)

16 lipca 1941 roku, dokładnie 85 lat temu, w bazie RAF Swinderby odbyła się jedna z najważniejszych uroczystości w historii Polskich Sił Powietrznych na Zachodzie. Tego dnia polscy lotnicy walczący u boku Royal Air Force otrzymali sztandar, który stał się symbolem honoru, odwagi i niezłomności Polskich Sił Powietrznych.

Uroczystość na lotnisku w Swinderby. Sztandar trzyma gen. obs. Stanisław Ujejski – dowódca PSP w Wielkiej Brytanii (tyłem). Pośrodku przed fotelami stoją marsz. Charles Portal i gen. Władysław Sikorski, 16 lipca 1941 r. (fot. z zasobu IPN, sygn. IPN BU 3146/33)

Historia tego sztandaru jest niezwykła. Powstał z inicjatywy kpt. Jana Hryniewicza, a został potajemnie wykonany przez Polki w okupowanym Wilnie. Haftowanie sztandaru oraz jego późniejszy transport przez okupowaną Europę były przedsięwzięciem wymagającym ogromnej odwagi. W akcję zaangażowani byli członkowie polskiego podziemia, kurierzy oraz dyplomaci, w tym japoński wicekonsul w Kownie Chiune Sugihara, który przewiózł sztandar w swoim bagażu dyplomatycznym, umożliwiając jego dalszą drogę do Londynu.

Chiune Sugihara, japoński dyplomata, który dzięki dobrym kontaktom z polskimi oficerami wywiadu zgodził się przewieźć dwa otrzymane od nich sztandary – w tym sztandar PSP – z Kowna do Berlina w swoim bagażu dyplomatycznym. Wystawienie przez niego i jego współpracowników „wiz życia” przyczyniło się do uratowania kilku tysięcy polskich Żydów. Po wielu latach przyznano mu za to tytuł Sprawiedliwego wśród Narodów Świata. Zdjęcie wykonane przed 1945 r. (fot. domena publiczna)

Po dotarciu do Wielkiej Brytanii sztandar został uroczyście przekazany podczas ceremonii w RAF Swinderby. W wydarzeniu uczestniczyli najwyżsi przedstawiciele władz Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie oraz brytyjskiego lotnictwa, m. in. Prezydent RP Władysław Raczkiewicz, Naczelny Wódz gen. Władysław Sikorski, biskup polowy Józef Gawlina oraz szef sztabu RAF marsz. Charles Portal.

Uroczystość na lotnisku w Swinderby. Gen. obs. Stanisław Ujejski przekazuje sztandar płk. pil. Wacławowi Makowskiemu, dowódcy 300. Dywizjonu Bombowego (tyłem). W głębi po lewej widoczny premier RP i Naczelny Wódz gen. Władysław Sikorski. 16 lipca 1941 r. (fot. NAC)

Sztandar trafił pod opiekę 300. Dywizjonu Bombowego Ziemi Mazowieckiej, którego dowódcą był ppłk pil. Wacław Makowski. Zgodnie z przyjętym zwyczajem miał być następnie przekazywany kolejnym polskim dywizjonom lotniczym, stając się symbolem jedności wszystkich polskich lotników walczących o wolność Ojczyzny.

Znaczenie tej uroczystości było tak wielkie, że gen. Władysław Sikorski ustanowił 16 lipca Świętem Lotnictwa Polskiego. Data ta nawiązywała również do tradycji polskiego oręża oraz sukcesów polskich lotników podczas II wojny światowej.

Defilada oficerów polskiego Centrum Wyszkolenia Lotnictwa na lotnisku Lyon-Bron (w bazie tej w listopadzie–grudniu 1939 r. został zaprojektowany sztandar PSP). Defilada została zorganizowana z okazji oficjalnego ogłoszenia gotowości do walki polskich pilotów z „Eskadry Montpellier”. Lyon-Bron, 27 marca 1940 r. (fot. z zasobu IPN, sygn. IPN BU 2602/1584 t. 17)

Po zakończeniu wojny sztandar pozostawał pod opieką Instytutu Polskiego i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie. Dopiero we wrześniu 1992 roku powrócił do wolnej Polski. Obecnie znajduje się w Muzeum Sił Powietrznych w Dęblinie, gdzie stanowi jeden z najcenniejszych eksponatów i przypomina o bohaterstwie polskich lotników walczących w obronie wolności Europy.

Stowarzyszenie Polish Sue z wizytą w Muzeum Polskich Sił Powietrznych w Dęblinie, 2024r. prezes Polish Sue, Iwona Golinska przy Sztandarze PSP.
Foto: Polish Sue

Dla Polonii w Wielkiej Brytanii rocznica przekazania sztandaru ma szczególne znaczenie. To właśnie na brytyjskiej ziemi polscy lotnicy zapisali jedne z najpiękniejszych kart historii II wojny światowej, a sztandar Polskich Sił Powietrznych stał się symbolem ich poświęcenia, wierności przysiędze i niezłomnej walki o niepodległą Polskę.