Bletchley Park, 25 lipca 2026 r.

Pierwszy Polski Festiwal Łamania Szyfrów w Bletchley Park był wyjątkowym wydarzeniem poświęconym jednemu z największych, a jednocześnie wciąż zbyt mało znanych osiągnięć II wojny światowej.

Stowarzyszenie Polish Sue miało zaszczyt uczestniczyć w tym inspirującym festiwalu, który przypomniał niezwykły wkład polskich kryptologów. To właśnie ich przełomowe odkrycia stworzyły fundament pod aliancki sukces w złamaniu szyfru Enigmy.

Organizatorami wydarzenia były Instytut Kultury Polskiej w Londynie, Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Londynie, Centrum Szyfrów ENIGMA w Poznaniu, we współpracy z Bletchley Park.

Festiwal zgromadził historyków, badaczy, pasjonatów historii oraz całe rodziny, pragnące lepiej poznać niezwykłą historię polsko-brytyjskiej współpracy w czasie II wojny światowej. Ambasadę RP w Londynie reprezentowała Konsul Generalna Renata Kowalska wraz z Wicekonsul Anną Tarnowską -Waszak.

Kulminacyjnym punktem popołudnia było spotkanie zatytułowane „Polskie łamanie szyfrów i Bletchley Park – odkrywając polsko-brytyjską historię II wojny światowej”.

W programie wystąpili wybitni prelegenci: dr Marek Grajek, uznany historyk kryptologii, Sir Dermot Turing, historyk i bratanek Alana Turinga, oraz dr David Kenyon, historyk związany z Bletchley Park.

Dr Marek Grajek rozpoczął wydarzenie fascynującym wykładem poświęconym początkom polskiej kryptologii oraz pionierskiej pracy prowadzonej jeszcze przed wybuchem II wojny światowej.

Przypomniał, jak trzej genialni polscy matematycy – Marian Rejewski, Jerzy Różycki i Henryk Zygalski – dokonali rzeczy, która wydawała się niemożliwa: złamali szyfr Enigmy na wiele lat przed wybuchem wojny.

Sir Dermot Turing przedstawił niezwykle interesujący wykład poświęcony polskiemu przełomowi kryptologicznemu oraz jego ogromnemu znaczeniu dla brytyjskiego wywiadu.

Podkreślił, że sukces Bletchley Park nie byłby możliwy bez wiedzy, doświadczenia i metod przekazanych Brytyjczykom przez polskich kryptologów podczas historycznego spotkania w lesie Kabackim pod Pyrami w lipcu 1939 roku.

Podczas panelu dyskusyjnego prelegenci rozmawiali o wyjątkowym sojuszu Polski i Wielkiej Brytanii, który narodził się w obliczu narastającego zagrożenia wojennego. Zwrócono uwagę nie tylko na matematyczny geniusz polskich kryptologów, ale także na ich odwagę, dalekowzroczność i gotowość do podzielenia się największą tajemnicą z przyszłymi sojusznikami – decyzją, która miała fundamentalne znaczenie dla zwycięstwa aliantów.

Po ożywionej sesji pytań i odpowiedzi uczestnicy spotkania zostali zaproszeni na przyjęcie, które stworzyło doskonałą okazję do dalszych rozmów i refleksji nad trwałym dziedzictwem polsko-brytyjskiej współpracy w czasie II wojny światowej.

Jednym z najbardziej poruszających momentów dla Polish Sue było spotkanie z panem Janem Danilewiczem, synem Leonarda Danilewicza – jednej z niezwykłych, choć wciąż zbyt mało znanych postaci stojących za sukcesem polskiej kryptologii. Leonard Danilewicz wraz ze swoim bratem Ludomirem Danilewiczem był współwłaścicielem Wytwórni Radiotechnicznej AVA, która ściśle współpracowała z Biurem Szyfrów i produkowała repliki Enigmy wykorzystywane przez polskich kryptologów podczas ich pionierskich badań.

Bracia Danilewiczowie odegrali również ważną rolę w budowie polskiej maszyny szyfrującej LACIDA, opracowanej dla Wojska Polskiego.

Nazwa urządzenia powstała od nazwisk jego twórców: Gwido Langera, Maksymiliana Ciężkiego oraz Ludomira Danilewicza. Choć sama maszyna miała swoje ograniczenia, pozostaje ważnym świadectwem polskiej innowacyjności i zaawansowania technologicznego w dziedzinie kryptografii wojskowej.

Spotkanie z panem Janem Danilewiczem było dla nas niezwykle cennym doświadczeniem i przypomnieniem, że historia polskiego sukcesu w łamaniu szyfrów nie kończy się na trzech słynnych matematykach.

Za ich osiągnięciami stali również utalentowani inżynierowie, konstruktorzy i technicy, bez których przełomowe odkrycia nie byłyby możliwe. Dzięki rozmowom podczas festiwalu jesteśmy o krok bliżej do tego, aby prawda o ich dokonaniach dotarła do szerszego grona odbiorców.

Oni również zasługują na miejsce w historii jako zapomniani bohaterowie, których praca przyczyniła się do zwycięstwa aliantów w II wojnie światowej.

Oprócz programu wieczornego pierwszy Polski Festiwal Łamania Szyfrów oferował przez cały dzień bogaty program atrakcji.

Uczestnicy mogli wysłuchać inspirujących wykładów, wziąć udział w interaktywnych warsztatach, obejrzeć pokazy oraz skorzystać z licznych rodzinnych aktywności, które w przystępny sposób przybliżały fascynujący świat wojennej kryptologii.

Festiwal doskonale pokazał nowym pokoleniom niezwykłą historię polskich kryptologów i ich decydujący wkład w zwycięstwo aliantów.

Dla Polish Sue udział w tym historycznym, pierwszym Festiwalu Łamania Szyfrów był nie tylko wielkim zaszczytem, ale również przypomnieniem o tym, jak ważne jest pielęgnowanie pamięci historycznej i przekazywanie prawdy kolejnym pokoleniom.

Osiągnięcia polskich kryptologów, inżynierów i wszystkich osób zaangażowanych w ich pracę stanowią jeden z najpiękniejszych przykładów odwagi intelektualnej, innowacyjności oraz międzynarodowej współpracy między Polską a Wielką Brytanią.

Ich praca uratowała niezliczoną liczbę istnień ludzkich i przyczyniła się do skrócenia II wojny światowej. Ponad osiemdziesiąt lat później ich historia wciąż inspiruje, przypominając, że niektóre z największych zwycięstw rodzą się nie na polu bitwy, lecz dzięki potędze ludzkiego umysłu, wybitnej myśli technicznej, determinacji i zaufaniu między sojusznikami.

Polish Sue składa serdeczne podziękowania Bletchley Park, Instytutowi Kultury Polskiej w Londynie, Ambasadzie Rzeczypospolitej Polskiej w Londynie oraz Centrum Szyfrów ENIGMA za organizację tego wyjątkowego wydarzenia i za nieustanne przypominanie światu o dziedzictwie polskich kryptologów oraz wszystkich tych, którzy stali za ich sukcesem.

Text : Polish Sue

Photo: Polish Sue