2 maja 2025 r. w “Bunkrze Bitwy o Anglię”, w Londynie odbyła się 3. edycja „Dni ORP Błyskawica.

Zorganizowane przez Polish Sue Association, pod honorowym patronatem dr. Karola Nawrockiego, prezesa Instytutu Pamięci Narodowej (IPN), tegoroczne „Dni ORP Błyskawica” były wzruszającym i znaczącym upamiętnieniem polskiego wkładu w wysiłek wojenny aliantów podczas II wojny światowej.

Głównym punktem wydarzenia było oficjalne otwarcie wystawy: „Szlak nadziei. Odyseja wolności”, której kuratorem był IPN. Tę potężną wystawę zaprezentowała dr Agnieszka Jędrzak, dyrektor ds. współpracy międzynarodowej w IPN.

Upamiętnia ona niesamowitą podróż polskich sił zbrojnych i cywilów podczas II wojny światowej, odzwierciedlając odwagę, poświęcenie i dążenie do wolności.

Podczas tegorocznej edycji „Dni ORP Błyskawica” obchodziliśmy dwie ważne rocznice: 85. rocznicę Bitwy o Anglię, upamiętniającą bohaterską służbę Polskich Sił Powietrznych oraz 83. rocznicę Blitzu w Cowes, upamiętniającą bohaterską obronę miasta na wyspie Wight przez polski niszczyciel ORP Błyskawica.

W wydarzeniu wzięło udział blisko 150 gości, w tym goście specjalni, wśród których znaleźli się: Cllr. Colleen Sullivan, burmistrz Hillingdon, prof. Karol Polejowski – wiceprezes Instytutu Pamięci Narodowej, dr Agnieszka Jędrzak – dyrektor ds. współpracy międzynarodowej i dr Mateusz Marek – Sekcja Międzynarodowa IPN.

Cllr. Munir Ahmed, były burmistrz Ealing oraz Cllr. Tariq Mahmood, reprezentowali Radę Dzielnicy Ealing. Zaszczycił nas także swoją obecnością komandor Andrzej Klasa, z NATO Maritime Command.

Gośćmi z Polski byli m.in. Wojciech Wciseł, dyrektor Centrum Studiów Polonijnych Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego oraz Paweł Gębalski, prezes Międzynarodowej Ochotniczej Straży Pożarnej Specjalistycznej Grupy Ratowniczej Strażacy Razem Przeciwko Białaczce.

Na Dniach ORP Błyskawica 3.edycji obecni byli również potomkowie marynarzy i lotników z czasów wojny, w tym John Lassa ze Szkocji – którego ojciec był oficerem Marynarki Wojennej w czasie wojny, Elżbieta Gajda i Marek Gozdalik – których wuj był oficerem lotnictwa w 302 Dywizjonie Lotniczym.

Na spotkanie przybyli również Stanisław Feruś, którego wuj służył w ORP Błyskawica w czasie obrony Cowes w 1942r, oraz Marek Goliński, którego dziadek brał udział w Bitwie o Anglię w polskim dywizjonie myśliwskim 302, a wuj był pilotem nawigatorem w dywizjonie bombowym 300.

Gośćmi 3. edycji DNI ORP BŁYSKAWICA byli również przedstawiciele instytucji edukacyjnych i polonijnych, takich jak Polska Macierz Szkolna reprezentowana przez Joannę Mechelewską oraz Polski Ośrodek Społeczno-Kulturalny – POSK, reprezentowany przez Prezesa Marcina Kalinowskiego.

Na spotkanie stawili się także dyrektorzy polskich szkół. w tym Sebastian Wopiński z polskiej szkoły „Dywizjonu 303” w Merton, a także rodzice i dzieci z różnych polskich szkół sobotnich w Wielkiej Brytanii.

Młode pokolenie Polaków, w Wielkiej Brytanii wzięło udział w Konkursie Artystycznym: „ORP Błyskawica – Bohater Morza”, ogłoszonym przez Polish Sue Association w marcu tego roku.

Podczas wydarzenia zaprezentowano krótki film pokazujący wybrane prace konkursowe – który można obejrzeć na linku poniżej:

Do konkursu zgłoszono ponad 155 prac z polskich szkół sobotnich w całej Anglii, Szkocji i Walii – od Aberdeen po Wyspę Wight.

Od marca Polish Sue Association przeprowadziła aż osiem warsztatów edukacyjnych w szkołach polonijnych z młodym pokoleniem Polaków w Wielkiej Brytanii, którzy mogli poznać historię wojenną ORP Błyskawica.

Po ogłoszeniu zwycięzców nagrody wręczył prof. Karol Polejowski, wiceprezes IPN.

Zwycięzcami konkursu zostali: Iga Siedlecki, Antoni Szura, Daniel Wąsowicz, Jakub Gębalski, Tomasz Litwiński, Dorian Grzebuła, Hanna Hornowska, Olaf Masłowski, Zofia Gębalska oraz Maria Grzyb.

Nagrody obejmowały również gry edukacyjne, a także książki o małpce Betty z Błyskawicy oraz pluszowego Misia Wojtka, chyba najbardziej lubianą zabawkę edukacyjną z Instytutu Pamięci Narodowej – instytutu, który specjalizuje się także w edukacji historycznej.

Inne wspaniałe prezenty ufundowane zostały przez partnerów Polish Sue. Były tam książki o Małpce Betty żeglarce ufundowane przez ich autora, Wojciecha Filabera oraz koszulki i gadżety ofiarowane przez Centrum Studiów Polonijnych KUL. Znalazły się także odznaki ORP Błyskawica i gra edukacyjna ufundowane przez Towarzystwo Przyjaciół Okrętu Muzeum Błyskawica z Gdyni.

Godny odnotowania był również specjalny voucher na zwiedzanie ORP Błyskawica podpisany osobiście przez dowódcę okrętu, porucznika Pawła Ogórka, a ufundowany przez Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni,

Były to wspaniałe prezenty, które zostały przyjęte z entuzjazmem przez nagrodzonych, i za które serdecznie dziękujemy!

Trzydzieści najlepszych prac otrzymało powyższe nagrody jak również, specjalnie z tej okazji zaprojektowane, dyplomy i wyróżnienia z Polish Sue Association.

W ramach wydarzenia odbyły się również projekcje 3 filmów historycznych.

Pierwszym z nich był film pt. „Błyskawica – Wierny okręt”, zrealizowany przez Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni i TVP3.

Następnie pokazano film pt. „Pierwszy nie może być zapomniany – pilot Władysław Gnyś”, wyprodukowany przez Muzeum Sił Powietrznych w Dęblinie oraz film o marynarzach „Cowes 1942”, autorstwa Stanisława Ferusia z Towarzystwa Przyjaciół Okrętu Muzeum Błyskawica.

Iwona Golińska, prezes i założycielka Polish Sue, odczytała okolicznościowe listy wysłane do Polish Sue z okazji 3. edycji „Dni ORP Błyskawica”.

Pierwszy list do uczestników Dni ORP BŁYSKAWICA skierowal dowódca ORP Błyskawica – kmdr. porucznik Pawel Ogórek, który zaznaczył:

„…Jestem niezmiernie zadowolony z inicjatywy podjętej przez Panią Iwonę Golińską, prezesa Stowarzyszenia Polish Sue, mającego na celu upamiętnienie wojennego pokolenia polskich marynarzy, ich trudu i poświęcenia w walce o najwyższe wartości demokratycznego świata.

Pamięć o bohaterskiej walce załogi ORP „Błyskawica” i ich braci w marynarskich mundurach – załóg okrętów Marynarki Wojennej RP, jest warta wszelkich działań przypominających o ich postawie następnym – pokoleniom nie tylko naszych rodaków, ale także obywateli krajów, o których wolność walczyli.

W imieniu swoim i mojej załogi chciałbym podziękować za zorganizowanie Dni ORP „Błyskawica” i za pamięć o polskich marynarzach i ich służbie. To między innymi dzięki takim inicjatywom historia ORP „Błyskawica” i okrętów Marynarki Wojennej RP jest wciąż żywa.

Pamiętajmy też, że ORP „Błyskawica”, mimo upływu lat, nadal służy Ojczyźnie i chwale Sztandaru Wojennego..”.

Polish Sue miała również zaszczyt otrzymywać listy od naszych partnerów – w tym list od Tomasza Miegonia – dyrektora Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni, który podkreślał dobrą współpracę i zaangażowanie we wspólne projekty.:

„… Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni od wielu lat współpracuje ze Stowarzyszeniem Polskich Sue, realizując wspólne inicjatywy na rzecz edukacji historycznej i popularyzując wkład Marynarki Wojennej RP w walkę z niemiecką machiną wojenną podczas II wojny światowej. Dotychczasowa współpraca zaowocowała wieloma projektami, które zostały pomyślnie zrealizowane. Wspólne działania z Polskim Sue i Instytutem Pamięci Narodowej wpisują się w szerszy kontekst upamiętnienia polskiego wysiłku militarnego podejmowanego w ścisłej współpracy z państwami alianckimi. Pamięć ta obejmuje nie tylkowojnę w Marynarce Wojennej, ale także inne jednostki Sił Zbrojnych RP.

Z wielkim uznaniem odnoszę się do zaangażowania polskich organizacji w Wielkiej Brytanii, w tym Stowarzyszenia Polskich Sue i jego prezesa, pani Iwony Golińskiej, w działania mające na celu kultywowanie pamięci historycznej.

Życzę owocnych dyskusji i dalszych sukcesów w propagowaniu wiedzy o historii Polskich Sił Zbrojnych walczących u boku Wielkiej Brytanii w czasie II wojny światowej…”

Niemniej uroczysty list otrzymaliśmy z Muzeum Sił Powietrznych w Dęblinie, od Dyrektor Muzeum – Moniki Żmudy. List ten publikujemy poniżej.

Podczas wydarzenia wysłuchaliśmy przejmującego i pełnego powagi przemówienia Cllr. Colleen Sullivan, burmistrz Hillingdon, skierowanego do wszystkich uczestników „Dni ORP Błyskawica”. Oto jego fragment:

„… Składamy szczególny hołd polskim siłom zbrojnym, których służba u boku brytyjskich sojuszników była przykładem odporności, odwagi i poświęcenia.

Tutaj, w Hillingdon, codziennie przypomina nam o tym dziedzictwie RAF Northolt, wojenna siedziba słynnych polskich dywizjonów nr 303 i 302.

Ich niezwykła odwaga podczas bitwy o Anglię była kluczowa dla obrony naszego nieba w jednej z najciemniejszych godzin w historii kraju.Ale bohaterstwo Polaków nie ograniczało się do powietrza.

Na morzu polska marynarka wojenna zdecydowanie stała u boku Royal Navy. Jednym z najbardziej wyróżniających się z nich był niszczyciel ORP Błyskawica — jeden z najszybszych w swoich czasach. W 1942 roku, gdy Cowes i East Cowes na wyspie Wight znalazły się pod silnym atakiem Luftwaffe, to załoga Błyskawicy zorganizowała szybką i bezinteresowną obronę.

Ich działania nie tylko uratowały życie, ale także chroniły kluczowe obiekty budowy statków — działania, za które pozostajemy na zawsze wdzięczni.

Rozmyślając o tych wspólnych poświęceniach, oddajmy hołd trwałym więziom między naszymi narodami, wykutym w tyglu wojny i podtrzymywanym przez wzajemny szacunek i pamięć.

Nigdy nie będziemy w stanie w pełni spłacić długu, który zaciągnęliśmy – ale możemy pamiętać. I musimy…”

Edukacyjne i błyskotliwe przemówienie wygłosił wiceprezes Instytutu Pamięci Narodowej – prof. Karol Polejowski.

W swoim przemówieniu prof. Polejowski przedstawił cenne historyczne informacje na temat dziedzictwa Błyskawicy i polsko-brytyjskiej współpracy wojennej. Podczas II wojny światowej około 315 000 Polaków zostało deportowanych do ZSRR w czterech głównych falach. Do 25 sierpnia 1942 r. ewakuowano 116 543 osoby, w tym 78 631 żołnierzy i 37 912 cywilów, wraz z Armią Generała Andersa.

Do maja 1945 r. Polskie Siły Zbrojne znacznie się rozrosły, obejmując 3840 marynarzy, 19 400 członków sił powietrznych i 170 000 żołnierzy w armii, co łącznie dało ponad 193 000 żołnierzy. 

Instytut Pamięci Narodowej opracował projekt „Szlaki nadziei. Odyseja wolności”, aby pamięć o żołnierzach Armii Andersa i ich wkładzie w zwycięstwo nad Niemcami nie została zapomniana. W ten sposób chce uczcić trud militarny Polskich Sił Zbrojnych i losy ludności cywilnej ewakuowanej z ZSRR wraz z Armią Generała Andersa w 1942 r.

Projekt ten ma na celu umożliwienie wypowiedzenia się wszystkim osobom deportowanym do obozów na Syberii i w głębi Rosji. Jest to okazja do przypomnienia miejsc pamięci rozsianych po całym świecie, od Azji przez Bliski Wschód, Afrykę i Europę po obie Ameryki.

Wydarzenie zakończył występ zespołu folklorystycznego „Żywiec” i przyjęcie z lampką wina stanowiące godne zakończenie dnia wypełnionego wspomnieniami, edukacją i świętowaniem.

Składamy serdeczne podziękowania Instytutowi Pamięci Narodowej, wszystkim naszym partnerom, współpracownikom i gościom, a także gospodarzowi wydarzenia – The Battle of Britain Bunker i jego pracownikom: kurator muzeum Charlotte Dennehy oraz Phoebe Style, którzy udzielili nam swych gościnnych progów, po to aby Dni ORP Błyskawica 2025 były znaczącym sukcesem.

Tekst: Iwona Golińska, Polish Sue

Zdjęcia: Mateusz Niegowski, IPN 

Wersja anglojęzyczna artykułu znajduje się na linkn:

The 3rd Edition of “Days of ORP Błyskawica (The Lightning)”