Pilot-nawigator Dywizjonu 300, odznaczony Krzyżem Walecznych i dwukrotnie Medalem Lotniczym, pośmiertnie uznany przez Instytut Pamięci Narodowej za Weterana Walk o Wolność i Niepodległość Polski.

29 maja obchodzimy Dzień Weterana Działań poza Granicami Państwa – święto poświęcone polskim żołnierzom, którzy służyli Ojczyźnie poza jej granicami. To dzień szczególnej pamięci o tych, którzy walczyli o wolność Polski na obcych ziemiach, często tysiące kilometrów od domu, narażając własne życie w imię niepodległości i wolności narodów Europy.

Wśród nich znajduje się porucznik Roman Matuszkiewicz, pilot-nawigator Polskich Sił Powietrznych na Zachodzie, żołnierz legendarnego Dywizjonu Bombowego 300 „Ziemi Mazowieckiej”, którego wojenne zasługi zostały po latach oficjalnie uhonorowane przez Instytut Pamięci Narodowej.

Z wielką dumą informujemy, że Roman Matuszkiewicz (Matson) został pośmiertnie uznany za Weterana Walk o Wolność i Niepodległość Polski.

Podczas naszej wizyty w Warszawie mieliśmy zaszczyt osobiście odebrać z Instytutu Pamięci Narodowej oficjalne zawiadomienie oraz tablicę „Grób Weterana”, potwierdzające wpisanie jego miejsca spoczynku do ewidencji grobów weteranów walk o wolność i niepodległość Polski pod numerem 9880. O tym fakcie została również poinformowana Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Stanach Zjednoczonych.

„Jesteśmy niezwykle dumni z wojennej służby Romana w Dywizjonie 300. To bohater, którego historia zasługuje na pamięć kolejnych pokoleń Polaków” – podkreśla Iwona Golińska, Prezes Stowarzyszenia Polish Sue i członek rodziny porucznika Romana Matuszkiewicza.

Roman Matuszkiewicz urodził się 13 maja 1911 roku w Zarubińcach na Kresach Wschodnich II Rzeczypospolitej, na terenach znajdujących się dziś w granicach Ukrainy. Dorastał w odrodzonej Polsce i jeszcze przed wybuchem II wojny światowej związał swoje życie ze służbą wojskową. Początkowo służył jako szeregowy i podoficer Wojska Polskiego. Wojna zmieniła jednak losy całego pokolenia Polaków, a jego droga prowadziła dalej do Polskich Sił Powietrznych na Zachodzie.

4 kwietnia 1943 roku rozpoczął kurs nawigatora w 1 Air Observer School. Swój pierwszy odnotowany lot odbył zaledwie kilka dni później, 9 kwietnia, na samolocie Avro Anson. Kolejne miesiące spędził na intensywnym szkoleniu w Wielkiej Brytanii.

Doskonalił swoje umiejętności w RAF Dumfries w Szkocji, następnie przechodził szkolenie na bombowcach Wellington w RAF Finningley, później na ciężkich bombowcach Halifax w RAF Blyton, by ostatecznie ukończyć Lancaster Finishing School w RAF Hemswell. Była to ostatnia faza przygotowań do służby bojowej w jednej z najbardziej wymagających formacji lotniczych czasu wojny.

Po ukończeniu szkolenia został skierowany do służby operacyjnej w Dywizjonie Bombowym 300 „Ziemi Mazowieckiej”, jednej z najbardziej zasłużonych polskich jednostek lotniczych walczących w strukturach Royal Air Force. Polscy lotnicy wykonywali niezwykle niebezpieczne misje nad okupowaną Europą, atakując strategiczne cele wojskowe III Rzeszy i wspierając działania alianckie prowadzące do wyzwolenia kontynentu.

Z zachowanego dziennika lotów Romana Matuszkiewicza wynika, że pomiędzy sierpniem a październikiem 1944 roku wykonał 28 lotów operacyjnych. Jego misje prowadziły nad okupowane przez Niemców tereny Francji, Belgii, Holandii i Niemiec.

Loty odbywały się zarówno za dnia, jak i pod osłoną nocy. Każdy start oznaczał ryzyko spotkania z niemiecką obroną przeciwlotniczą, reflektorami oraz myśliwcami Luftwaffe. Wśród zapisanych operacji znajdują się loty nad strategiczne cele wojskowe oraz specjalne zadania bojowe, które wymagały od załóg najwyższego poziomu wyszkolenia, odwagi i determinacji.

Za swoją służbę wojenną Roman Matuszkiewicz został odznaczony Krzyżem Walecznych oraz dwukrotnie Medalem Lotniczym. Otrzymał również Gwiazdę 1939–1945, Gwiazdę Francji i Niemiec, Medal Obrony oraz Medal Wojenny. Odznaczenia te stanowią świadectwo jego poświęcenia, profesjonalizmu oraz wkładu w zwycięstwo aliantów podczas II wojny światowej.

Po zakończeniu wojny pozostał na emigracji. Jak wielu polskich żołnierzy walczących na Zachodzie nie mógł wrócić do kraju znajdującego się pod komunistycznym panowaniem. 14 września 1946 roku poślubił Janinę Golińską w kaplicy 131 Wing Chapel w Ahlhorn w Niemczech. Wkrótce potem małżonkowie wyemigrowali do Stanów Zjednoczonych, gdzie osiedlili się w stanie Connecticut. Tam Roman Matuszkiewicz rozpoczął nowy rozdział życia, budując udaną karierę zawodową i pozostając wiernym polskim tradycjom oraz pamięci o wojennych towarzyszach broni.

Zmarł 10 kwietnia 2009 roku w Monroe w stanie Connecticut w wieku 98 lat. Pozostawił po sobie niezwykłe świadectwo życia poświęconego służbie Ojczyźnie. Dzięki decyzji Instytutu Pamięci Narodowej jego grób został objęty należną opieką państwa polskiego jako miejsce spoczynku weterana walk o wolność i niepodległość Polski.

W Dniu Weterana Działań poza Granicami Państwa oddajemy hołd porucznikowi Romanowi Matuszkiewiczowi oraz wszystkim polskim żołnierzom, którzy walczyli z dala od rodzinnego kraju, wierząc, że Polska ponownie będzie wolna. Ich odwaga, poświęcenie i niezłomna służba pozostają częścią naszego narodowego dziedzictwa i zobowiązaniem do pielęgnowania pamięci o pokoleniu, które wywalczyło wolność przyszłym pokoleniom.

Cześć i Chwała Bohaterom!

Tekst: Iwona Golińska, Prezes Polish Sue i Sekretarz Rady Polonii przy Prezydencie RP ( prywatnie rodzina Por. Romana Matuszkiewicza).

Zdjęcia: Archiwum rodzinne