💬 „Już czwarty miesiąc znosi razem z nami wszelkie trudy i niewygody niewoli, a trzyma się wzorowo” – zapisał w swoim pamiętniku mjr Kazimierz Szczekowski. Te słowa najlepiej oddają charakter jednej z najbardziej symbolicznych ofiar sowieckiego terroru – Janiny Lewandowskiej.

✈️ Córka generała, kobieta odwagi

Janina Lewandowska urodziła się 22 kwietnia 1908 roku jako córka generała Józef Dowbor-Muśnicki – dowódcy Powstania Wielkopolskiego i jednej z kluczowych postaci walk o niepodległość Polski.

Od najmłodszych lat wyróżniała się odwagą i determinacją. Zamiast podążać utartą ścieżką, wybrała niebo. Była pilotem szybowcowym i samolotowym, a także spadochroniarzem – jedną z pionierskich postaci kobiecego lotnictwa w II Rzeczypospolitej.

W czerwcu 1939 roku wyszła za mąż. Kilka miesięcy później wybuchła wojna, która na zawsze zmieniła jej życie.

🟥 W rękach Sowietów

Po agresji Związku Sowieckiego na Polskę 17 września 1939 roku Janina Lewandowska została aresztowana przez NKWD. Trafiła do obozu w Ostaszkowie, a następnie została przewieziona do Kozielska – jednego z głównych miejsc przetrzymywania polskich oficerów i przedstawicieli elit państwowych.

Warunki były skrajnie trudne, jednak – jak wynika z relacji współwięźniów – zachowywała niezwykłą godność, spokój i siłę ducha.

🕯 Zamordowana w Katyniu

Wiosną 1940 roku, na mocy decyzji najwyższych władz sowieckich, rozpoczęła się Zbrodnia katyńska – systematyczna eksterminacja polskich elit.

Janina Lewandowska została zamordowana przez NKWD w Lesie Katyńskim.

Była jedyną kobietą zamordowaną w Katyniu.

🟥 Kobiety – zapomniane ofiary

Choć Janina Lewandowska pozostaje najbardziej znanym symbolem kobiecej ofiary Katynia, nie była jedyną kobietą zamordowaną przez Sowietów w ramach tej zbrodni.

Wiosną 1940 roku życie straciło ponad 50 Polek – parlamentarzystek, nauczycielek, działaczek społecznych i właścicielek majątków ziemskich. Były one częścią polskich elit, które – podobnie jak oficerowie Wojska Polskiego – zostały uznane przez reżim sowiecki za zagrożenie.

Ich los przez dziesięciolecia pozostawał przemilczany.

🇵🇱 Pamięć, która zobowiązuje

Historia Janiny Lewandowskiej jest nie tylko opowieścią o osobistej tragedii. To symbol losu całego pokolenia Polaków – ludzi odważnych, wykształconych, oddanych Ojczyźnie – którzy zostali zamordowani tylko dlatego, że stanowili fundament niepodległego państwa.

W 118. rocznicę jej urodzin przypominamy tę postać szczególnie – jako córkę bohatera, ale przede wszystkim jako bohaterkę samą w sobie.

🕯 Pamięć o niej to nasz obowiązek.

🕯 Pamięć o Katyniu to fundament prawdy historycznej.

🕯 Pamięć o ofiarach to zobowiązanie wobec przyszłych pokoleń.

Polish Sue Association

Pamiętamy. Przypominamy. Edukujemy.

Źródło / Foto: Instytut Pamięci Narodowej.